Криза ја тресе германската влада: Притисокот расте врз канцеларот Мерц

Германскиот канцелар Фридрих Мерц се соочува со својата најсериозна политичка криза откако ја презеде функцијата во мај 2025 година, бидејќи незадоволството во неговата Христијанско-демократска унија (CDU) расте пред клучните државни избори во септември.

За разлика од вообичаените летни месеци, кога германската политичка сцена е обележана со мали проблеми и таканаречени „Зомерлох“ приказни, ова лето вниманието на јавноста е насочено кон сериозна криза во владејачката конзервативна партија. Иако никој јавно не повика на отстранување на Мерц, сè повеќе членови на CDU приватно ја доведуваат во прашање неговата иднина како шеф на владата.

Кризата започна во средината на јули откако германскиот весник BILD објави дека Јенс Шпан, претседателот на парламентарната група на CDU, и неговиот сопруг добиле дете преку сурогат мајка во Соединетите Држави. Шпан во тоа време рече дека чувството на родителство е тешко да се опише со зборови.

- Advertisement -

Контроверзноста предизвика реакција бидејќи сурогат мајчинството е нелегално во Германија, а CDU со години зазема силен став против оваа практика. Дополнителен притисок доаѓа од фактот што самиот Шпан претходно ги поддржувал ваквите политики.

Политичката позиција на Мерц веќе беше ослабена со падот на поддршката од гласачите и подемот на крајно десничарската Алтернатива за Германија (AfD), која е на врвот на некои анкети на јавното мислење во последните месеци. Скандалот со сурогат мајчинството дополнително ги продлабочи поделбите во конзервативната партија.

Канцеларот се обиде да ја смири ситуацијата со иницирање реконструкција на кабинетот. Шпан, кој многумина го сметаа за негов долгогодишен политички ривал, се повлече од функцијата лидер на својата парламентарна група, а Мерц најави пошироки кадровски промени. Сепак, планираната реконструкција брзо се претвори во нова политичка криза.

Министерот за транспорт Патрик Шнидер минатиот четврток дозна дека ќе биде разрешен преку СМС-порака до своите помошници. Ситуацијата беше дополнително комплицирана од фактот што кандидатот што Мерц сакаше да го назначи за свој наследник не ја прифати позицијата и се повлече.

Бидејќи канцеларот јавно не ја разјасни ситуацијата, самиот Шнидер побара оставка неколку дена подоцна, наведувајќи дека сака да стави крај на, како што рече, „недостојната ситуација“.

Незадоволството од начинот на кој канцеларот ги спроведува кадровските промени јавно го изрази и досегашниот државен секретар во Министерството за здравство, Тино Зорге. Тој рече дека за одлуката дознал преку партиските тела и медиумите, а не во директен разговор со канцеларот, што го нарече прашање на политичкиот стил на Мерц. Германската влада одговори дека Зорге бил информиран преку идниот министер за здравство.

Политичките аналитичари сметаат дека јавните критики кон високите членови на ЦДУ покажуваат слабеење на авторитетот на Мерц. Торстен Алслебен, директор на бизнис-ориентираната иницијатива „Нова социјална маркетвиртшафт“, рече дека никогаш не бил сведок на такво расположение во ЦДУ и дека канцеларот мора итно да спроведе економски реформи за да ја врати довербата во своето раководство и да го заврши она што го нарече најдолгиот период на економска слабост на Германија од крајот на Втората светска војна, според „Политико“.

Иако водечките конзервативни политичари досега избегнуваа отворено да зборуваат за промена на владата пред септемвриските избори во Саксонија-Анхалт, Берлин и Мекленбург-Западна Померанија, можноста за замена на Мерц сè повеќе се дискутира зад затворени врати.

Еден пратеник на ЦДУ, кој побара да остане анонимен, рече дека прашањето повеќе не е дали канцеларот ќе биде заменет, туку кога и како.

Нов тест за лидерството на Мерц се очекува оваа недела, кога пратениците на ЦДУ ќе изберат наследник на Јенс Шпан за шеф на парламентарната група на посебна седница. Во исто време, се очекува германскиот претседател Франк-Валтер Штајнмаер да назначи тројца нови министри, иако тие најверојатно формално нема да ја преземат функцијата во Бундестагот сè до завршувањето на летната парламентарна пауза во септември. Резултатите од есенските избори би можеле да одредат дали сегашната криза ќе остане под контрола или ќе ескалира во отворена битка за новото раководство на германската влада.