Балкански фестивал на народни песни и игри: од најголема фолклорна манифестација на Балканот до сенка на некогашниот сјај

Балканскиот фестивал на народни песни и игри е меѓународна фолклорна манифестација која секое лето се одржува во Охрид и која, според историските податоци, континуирано постои од 1961 година. Тоа значи дека годинава, во 2026 година, фестивалот го слави своето 65-годишно постоење, а со тоа останува најстарата и најголемата фолклорна манифестација на Балканот.

Историјат на фестивалот

Основан пред 65 години, Балканскиот фестивал на народни песни и игри во минатото беше еден од најголемите централни културни настани во Македонија и во поранешна Југославија. Фестивалот имаше и своевидна симболика, бидејќи го означуваше почетокот на туристичката сезона во Охрид, проследен со бројни посетители на летната сцена „Долни Сарај“. Во тие години фестивалот имаше и сопствена дирекција во Охрид, сместена во Домот на културата.

Организатор на фестивалот денес е Националната установа Центар за култура „Григор Прличев“ од Охрид, под покровителство на Собранието на Република Македонија, со поддршка на Министерството за култура и туризам. Низ годините на фестивалот настапувале ансамбли од Македонија, Бугарија, Албанија, Хрватска, Србија, а имало учество и на групи од поодалечени земји како Австралија и Израел.

Каква е состојбата денес

- Advertisement -

Денес Балканскиот фестивал на народни песни и игри е донекаде маргинализиран. Ги нема веќе познатите дефилеа на учесниците низ охридската чаршија какви што некогаш беа заштитен знак на отворањето. Наместо летната сцена „Долни Сарај“, со величествениот поглед кон Охридското Езеро и стариот град, настаните сега се одржуваат во затворената сала на Домот на културата, простор кој не е климатизиран и кој нема ништо од амбиентот на некогашната отворена сцена.

Каде се греши?

Ако се погледне историјата на фестивалот, гледаме манифестација која порано имаше сопствена дирекција, јасна визија и место во туристичката понуда на градот. Денешната состојба покажува неколку проблеми.

Прво, честите промени на директори и програмски директори, обично поврзани со смената на политичката власт, не дозволуваат долгорочна визија и континуитет во градењето на брендот на фестивалот. Секоја нова гарнитура носи нови луѓе, нови приоритети и често прекин на веќе поставени практики.

Второ, преселувањето од летната сцена „Долни Сарај“ во затворената сала на Домот на културата го одзема токму она што го правеше фестивалот препознатлив, амбиентот под отворено небо, крај езерото, во срцето на стариот Охрид. Затворениот, неклиматизиран простор тешко може да го замени тоа искуство, ниту за учесниците, ниту за публиката.

Трето, губењето на дефилеата низ градот значеше губење на еден вид бесплатна промоција и вклученост на локалното население и на туристите, кои некогаш можеа да го доживеат фестивалот и надвор од самата сцена.

Севкупно, наместо институција со сопствена дирекција и јасна долгорочна стратегија, фестивалот денес личи повеќе на настан кој се менува во зависност од тоа која политичка опција е на власт, а не според потребите на самата манифестација и на публиката. Токму во тоа лежи и главниот пропуст: недостигот на континуитет и на стратешко управување го оддалечува фестивалот од местото што некогаш го имаше како симбол на туристичката сезона и на културниот идентитет на Охрид.

С.Денесовски