Додека Трамп се закануваше со целосно уништување, еве што се случуваше зад сцената: „Без неговото зелено светло, немаше да има договор“

Додека Трамп јавно се закануваше со целосно уништување, зад сцената се појавуваа знаци на дипломатски напредок – иако дури и извори блиски до Трамп не знаеја каков ќе биде исходот сè додека не беше објавено прекинот на огнот.

Во интересен развој на настаните, американските и израелските претставници дознаа во понеделник дека врховниот лидер Моџтаба Хамнеи им наредил на своите преговарачи да се приближат кон договор за прв пат откако започна војната, според израелски функционер, регионален извор и трет извор запознаен со ситуацијата, објавува Аксиос.

Додека Трамп јавно се закануваше со целосно уништување, зад сцената се појавуваа знаци на дипломатски напредок – иако дури и извори блиски до Трамп не знаеја каков ќе биде исходот сè додека не беше објавено прекинот на огнот.

- Advertisement -

Американските сили на Блискиот Исток и претставници на Пентагон ги поминаа тие последни часови подготвувајќи се за масовна кампања за бомбардирање на инфраструктурата на Иран, обидувајќи се да проценат на која страна се наклонува Трамп.

„Немавме поим што ќе се случи. Беше хаотично“, рече еден одбранбен службеник.

Сојузниците во регионот се подготвуваа за невиден ирански одговор. Во самиот Иран, некои цивили ги напуштија своите домови обидувајќи се да избегаат од најлошите влијанија.

Овој опис на дипломатијата што досега спречи ескалација се базира на интервјуа со единаесет извори запознаени со преговорите.

Поставување на сцената
Во понеделник наутро, додека Трамп ги поздравуваше собраните на прославата за Велигден во Белата куќа, „многу лутиот“ Стив Виткоф беше вклучен во интензивни телефонски разговори.

Американскиот претставник им рече на медијаторите дека контрапредлогот на Иран од 10 точки, кој САД штотуку го добија, е „катастрофа“, рече извор со директно познавање.

Тоа започна „хаотичен“ ден на размени, при што пакистанските медијатори усвоија нови нацрти меѓу Виткоф и иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи, додека египетскиот и турскиот министер за надворешни работи се обидоа да ги премостат разликите.

До понеделник вечерта, преговарачите добија одобрение од САД за ажуриран предлог за двонеделно примирје. Потоа одлуката остана кај Хамнеи – за кого изворите велат дека бил активно вклучен во процесот во понеделник и вторник.

Улогата на новиот врховен водач била нужно тајна и барачка. Соочен со активната закана од атентат од страна на Израел, Хамнеи комуницирал главно преку курири кои доставувале писмени пораки.

Два извори го опишале неговиот договор преговарачите да постигнат договор како „пробив“.

Регионален извор наведува дека Арагчи, исто така, одиграл клучна улога, и во водењето на преговорите и во убедувањето на командантите на Револуционерната гарда да го прифатат договорот.

Кина, исто така, го советувала Иран да бара излез од кризата.

Но, на крајот, сите клучни одлуки во понеделник и вторник поминале преку Хамнеи.

„Без неговото зелено светло, немаше да има договор“, рече регионален извор.

Како се одвиваше тоа?

До вторник наутро, беше јасно дека се постигнува напредок, но тоа не го спречи Трамп да ја испорача својата најдраматична закана досега: „Целата цивилизација ќе исчезне вечерва“.

Некои американски медиуми објавија дека Иран ги прекинува разговорите како одговор. Извори вклучени во разговорите изјавија за „Аксиос“ дека тоа не е вистина и дека всушност имало одреден моментум.

Потпретседателот Венс водел телефонски разговори од Унгарија, претежно со Пакистанци.

Во меѓувреме, израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху бил во чест контакт со Трамп и неговиот тим во текот на целиот ден – иако Израелците сè повеќе стравувале дека ја изгубиле контролата врз процесот.

До пладне по источно време во вторник, постоеше општо разбирање дека страните се приближуваат кон двонеделно примирје.

„Никој не веруваше дека Трамп ќе го прифати примирјето“
Три часа подоцна, пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф ги објави условите на Платформата X и ги повика двете страни да ги прифатат.

Трамп веднаш почна да добива повици и пораки од „јастреби“ меѓу сојузниците и блиските соработници кои го повикуваа да го отфрли предлогот.

Толку беше збунето околу намерите на Трамп што многумина што разговараа со него само еден или два часа претходно сè уште веруваа дека тој ќе го отфрли примирјето – сè додека не го прифати.

Кратко пред да ја објави својата одлука, Трамп разговараше со Нетанјаху за да ја добие неговата обврска да го почитува прекинот на огнот.

Потоа тој разговараше со пакистанскиот фелдмаршал Асим Мунир за да го запечати договорот.

На американските сили им беше наредено да ги прекинат операциите 15 минути по објавата на Трамп.

Потоа Арагчи потврди дека Иран ќе го почитува прекинот на огнот и ќе го отвори Ормутскиот теснец за бродови што пловат „во координација со иранските вооружени сили“.

На што треба да обрнеме внимание?
Останува да се види до кој степен Иран ќе дозволи враќање на поморскиот сообраќај и колку доследно Нетанјаху ќе го почитува прекинот на огнот.

Висок израелски функционер изјави за Аксиос дека Нетанјаху добил уверенија дека САД ќе инсистираат во мировните преговори Иран да се откаже од нуклеарниот материјал, да престане со збогатувањето и да се откаже од заканата од балистички ракети.

Се очекува Венс да ја предводи американската делегација на разговорите планирани за петок во Пакистан – убедливо најважната задача во неговата политичка кариера.

Сè уште постојат големи разлики помеѓу американската и иранската визија за договорот, оставајќи ја можноста за продолжување на војната како реална можност.

Што е следно?
Се очекува министерот за одбрана Пит Хегсет и портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, да одржат прес-конференции во среда, каде што ќе ги критикуваат оние кои ги оспорија заканите на Трамп за уништување на Иран.

Тие ќе тврдат дека токму овие закани овозможиле постигнување договор.

Иранскиот режим, кој го изнесува сосема спротивниот аргумент, може да се запраша дали заканите на Трамп навистина завршиле.