План од 10 точки на Иран: Техеран ги презентира своите услови за завршување на војната

САД и Иран постигнаа двонеделен прекин на огнот кратко пред истекот на ултиматумот на американскиот претседател Доналд Трамп, додека Техеран се согласи привремено да го отвори Ормускиот теснец. Клучот за преговорите сега е планот од 10 точки на Иран, кој Вашингтон го разгледува како можна основа за понатамошни разговори.

Според иранските државни медиуми, Техеран го доставил предлогот преку пакистански медијатори, нагласувајќи дека трајниот крај на конфликтот ќе биде можен само откако ќе се договорат сите детали од овој документ. Планот вклучува голем број барања што САД претходно ги отфрлија.

Меѓу главните точки на иранскиот предлог се укинување на сите примарни и секундарни санкции против Иран, како и ослободување на замрзнатите ирански средства. Техеран, исто така, инсистира на одржување на контролата врз Ормускиот теснец, стратешки клучен премин за глобалната трговија со енергија.

- Advertisement -

Планот, исто така, предвидува повлекување на американските воени сили од Блискиот Исток и целосно прекинување на нападите врз Иран и неговите сојузници. Покрај тоа, Иран бара резолуција на Советот за безбедност на ОН што би го направил секој договор обврзувачки.

Верзијата на документот на фарси, според изворите, вклучува одредба за „прифаќање на збогатувањето“ како дел од нуклеарната програма на Иран, иако оваа одредба не била вклучена во верзиите на англиски јазик дистрибуирани до дипломатите.

Министерот за надворешни работи на Иран, Абас Арагчи, изјави дека безбедното поминување низ Ормутскиот теснец ќе биде обезбедено, а иранската војска ќе го управува. Според достапните информации, Иран и Оман би можеле да наплаќаат транзитни такси низ теснецот, при што таксите достигнуваат до 2 милиони долари по брод, а средствата ќе бидат насочени кон обнова на земјата.

Сепак, останува неизвесно дали Вашингтон ќе ги прифати овие услови. Аналитичарите предупредуваат дека барањето на Иран за контрола на теснецот е особено чувствително прашање, бидејќи Техеран немал такво ниво на контрола врз областа пред конфликтот.

Претседателот на САД, Доналд Трамп, не коментираше директно за деталите од планот, но рече дека САД ќе помогнат во регулирањето на поморскиот сообраќај низ теснецот, според Гардијан.

Експертите велат дека максималистичките барања на Иран веројатно нема да бидат целосно прифатени, но тие ќе послужат како основа за преговори што би можеле да го одредат понатамошниот тек на конфликтот и стабилноста на глобалните енергетски пазари.