Билјанините извори се едно од симболите на Охрид , природна убавина, изворска свежина, туристичка икона. Водата која извира таму тече низ каналот Студенчишта директно кон Охридското Езеро. Но под таа вода, снимките направени со подводна камера открија нешто сосема поинакво: дно покриено со автомобилски гуми, шишиња, пластичен и метален отпад, наноси со децении акумулирано ѓубре.
Водотекот: од извор до езеро , низ депонија
Патот на водата е краток, но трагичен. Изворската вода од Билјанините извори влегува во каналот Студенчишта и за само неколку стотини метри ја носи со себе целата загаденост на дното , во Охридското Езеро. Секоја автомобилска гума која лежи таму ослободува тешки метали. Секое пластично шише се распаѓа на микрочестички. Сето тоа завршува во едно од најстарите и најбогатите природни езера на светот.
На истото место каде дното е претворено во подводна депонија, свои пловни бази имаат Морнарицата на Армијата на Република Македонија и Езерската полиција. Институциите задолжени за заштита и надзор на водите , буквално паркирани над тонови отпад. Дали некогаш некој нуркал да провери под сопствената база?
Зошто ова е повеќе од локален проблем
Охридското Езеро е под заштита на УНЕСКО од 1979 година. Тоа е дом на над 200 ендемски видови организми кои не постојат никаде на друго место на планетата. Загадувањето на изворите и притоките не е само естетски проблем , тоа е директна закана по биолошката разновидност и по квалитетот на водата за пиење на цела регија. Меѓународната заедница веќе неколку пати ја предупредила Македонија дека охридскиот екосистем е загрозен. Каналот Студенчишта е само уште еден доказ повеќе.
“Водата која тече низ депонијата не знае дека е заштитена со УНЕСКО. Таа само тече и носи сè со себе кон езерото.”
Кој е одговорен?
Прашањето за одговорност е сложено, но не и невозможно. Општина Охрид, Министерството за животна средина, АРМ, Министерството за внатрешни работи , сите имаат надлежност врз овој канал и врз зоната во неговата близина. Присуството на државни институции на местото не е олеснувачка околност , напротив, тоа ја зголемува одговорноста. Ако чуварите на редот не го забележале или не реагирале, тогаш прашањето е системско.
Клучни факти
- Билјанините извори → канал Студенчишта → Охридско Езеро (директен водоток)
- На локацијата се наоѓаат пловни бази на Морнарицата на АРМ и Езерската полиција
- Снимките покажуваат автомобилски гуми, шишиња, пластика и метален отпад на дното
- Охридското Езеро е Светско наследство на УНЕСКО од 1979 година
- Езерото е дом на 200+ ендемски видови, уникатни за овој регион
- Автомобилските гуми ослободуваат цинк, кадмиум и PAH соединенија во вода
- УНЕСКО повеќекратно го предупредувал Македонија за загрозениот екосистем
Итна акција , пред да биде предоцна
Снимките од дното на каналот Студенчишта не смеат да останат само на социјалните мрежи. Потребна е итна пријава до Државниот инспекторат за животна средина, до Општина Охрид и до медиумите. Потребна е организирана акција за подводно чистење со поддршка на надлежните. И потребна е јавна дебата зошто институциите кои треба да ги чуваат водите , очигледно не гледаат она што е под нивните бродови.
С.Денесовски
