Ке смогнат ли надлежните храброст да ги решат дивите такси превозници во Охрид?

Нерегистрирани такси превозници со години работат на црно, ги окупираат автобуските постојки и го уништуваат легалниот превоз, додека надлежните ги гледаат и молчат.

1. КОЈ Е ПРОБЛЕМОТ? — ФАКТИ СО КОИ НЕМА ПОЛЕМИКА

Охрид, 25 март 2026 — Ако застанете на главната автобуска постојка во центарот или пошироко во Охрид во кое било утро, ке забележите нешто што одамна стана дел од нормалноста: автомобили без лиценца за такси, со жолта такси-таблица или бела, собираат патници точно таму каде што треба да застануваат линиски автобуси. Нивните возачи ги повикуваат патниците гласно, нудат цени и тргнуваат со полни автомобили, без таксиметри, без официјални тарифи, без осигурување за превоз на патници, без лиценца. Со еден збор: во целосна спротивност со законот.

Оваа практика, позната отворено во целиот Охрид, трае со години. Надлежните, МВР, Државниот инспекторат за транспорт, Министерството за транспорт и врски и локалната самоуправа, очигледно ја гледаат, но не превземаат никакви конкретни мерки. Зошто? Тоа е прашањето на кое граганите и легалните превозници бараат одговор.

- Advertisement -

Линискиот такси превоз е строго регулирана дејност. Секој превозник мора да поседува: лиценца за вршење такси превоз, регистриран таксиметарски апарат, важечко техничко уверение, лекарско уверение за возачот, важечко осигурување за јавен превоз на патници и одобрување за користење на постојките.

Регистрираните такси компании во Охрид ги исполнуваат сите овие услови, платиле лиценци, инвестирале во возен парк, ги испраќаат своите возачи на лекарски прегледи и редовно ги одржуваат возилата. Дивите такси превозници, напротив, не исполнуваат ниту еден услов. Возат приватни автомобили без метар, без лиценца, без осигурување за патниците.

2. КОИ ЗАКОНИ СЕ ПРЕКРШУВААТ? — ДЕТАЛНА ПРАВНА АНАЛИЗА

Практиката на диви такси превозници директно ги крши следниве законски прописи:

3. ШТЕТАТА ВРЗ ЛЕГАЛНИОТ ТАКСИ ПРЕВОЗ

Легалните такси компании и линиски превозници во Охрид работат во неправична конкуренција. Тие плакаат: годишна лиценца, технички преглед, лекарски уверенија за возачи, задолжително осигурување за патници и даноци за вработените. Дивиот такси превозник не плака ништо од ова, само гориво. Со тоа може да нуди пониски цени или поголем профит, директно на штета на легалните бизниси.

Глас на легалниот превозник: „Ние плативме лиценци, имаме уредни лекарски уверенија, инвестиравме во нови возила за да ги задоволиме стандардите, а тие само паркираат на постојката и зграбуваат патници без никаков трошок. Тоа не е конкуренција, тоа е кражба.” — Искажување на регистриран линиски превозник кој побара анонимност.

Покрај финансиската штета, постои и безбедносна димензија: патниците кои возат со нелегален такси немаат правна заштита. Ако се случи сообракајна несрека, отсуството на осигурување значи дека жртвата не може да наплати надомест. Ова е прашање на јавна безбедност.

3(б). АВТОБУСКИОТ ЛИНИСКИ ПРЕВОЗ — МИЛИОНИ ВЛОЖЕНИ, ЗАКОН ИГНОРИРАН

Охрид не се соочува само со проблем на нелегален такси превоз. Градот располага и со организиран автобуски линиски превоз, каде компаниите вложиле вистински милиони во современ возен парк, исполнувајки ги сите законски услови: лиценци за линиски превоз, технички прегледи, осигурувања, возачи со ЦПЦ сертификати и редовни лекарски уверенија. Давачките кои ги плакаат овие компании се енормно големи: концесиски надоместоци, патарини, ДДВ, придонеси за вработени, одржување на возниот парк.

Додека легалниот линиски превозник плаќа секоја сметка на државата, нелегалниот превозник нема апсолутно никакви трошоци кон државата. Тој слободно ги користи истите патишта, истите постојки, го зема истиот патник, но без да придонесе ниту денар во системот. Резултатот е економски убиствен за легалните оператори: загуба на патници, пад на приходи и неможност за амортизација на инвестицијата во нови автобуси.

Глас на линискиот автобуски превозник: „Ние плативме концесија, ДДВ, придонеси, технички прегледи, ЦПЦ за секој возач. Само еден автобус чини неколку десетици илјади евра. А до нас застанува нерегистриран минибус или лека кола,ги зема нашите патници и оди без фактура, без данок, без осигурување. Кој инвеститор би вложил во такви услови? Ова е директно уривање на легалниот транспортен систем на Охрид.”

3(в). МЕЃУГРАДСКИОТ ПРЕВОЗ — НАЈГОЛЕМАТА БЕЗБЕДНОСНА ЗАКАНА

Уште поалармантна е практиката на дивите превозници да обавуваат меѓуградски превоз. Ова не е мала или ретка појава, туку вистинска паралелна мрежа на нелегален транспорт која функционира на рутите Охрид, Ресен,Скопје, Битола и пошироко. Патниците, привлечени од пониска цена или поудобно поаѓање, свесно или несвесно се изложуваат на огромен безбедносен ризик.

При меѓуградски превоз безбедносните барања се уште построги: возилото мора да биде хомологирано за превоз на патници на долга патека, возачот мора да поседува соодветна категорија возачка дозвола и ЦПЦ сертификат за патнички превоз, возилото мора да има важечко осигурување за патнички превоз, а патниците мораат да бидат осигурани за секој километар од рутата. Нелегалниот меѓуградски превозник не исполнува ниту еден од овие услови.

Доволна е само една сообракајна несрека на магистралниот пат за трагедијата да биде неповратна, а патниците да останат без каква било правна или финансиска заштита. Прашањето кое само себе си се наметнува е: Што треба да се случи? Дали надлежните чекаат смртна жртва за да почнат да го применуваат законот? Дали е потребна сообраќајна катастрофа или притисок на Европската унија за да се активираат институциите? Одговорот не смее да биде: кога ке биде предоцна.

4. ЗОШТО МВР И ИНСПЕКТОРАТОТ НЕ ПРЕВЗЕМААТ?

Ова е суштинското прашање. Законската рамка постои. Надлежноста е јасна. Прекршувањата се видливи со голо око, на главната постојка, среде бел ден. А сепак, ништо.

Можните причини се следниве:

• Политичка поврзаност: дел од дивите такси превозници наводно имаат врски со локални политичари или структури, што ги штити од инспекциски надзор.
• Недостаток на ресурси: сообраќајните инспектори во регионот на Охрид се бројно недоволни за систематски надзор.
• Институционална инерција: без притисок одозгора, надлежните избираат пат на помал отпор.
• Корупција: иако тешко доказиво, не може да се исклучи можноста дека дел од слепилото на инспекторите е финансиски мотивирано.

МВР е должно, согласно Законот за безбедност во сообракај, да го контролира секој возач кој врши јавен превоз. Сообракајната полиција може на лице место да провери лиценца, метар и услови. Казните се јасно предвидени со закон, и сепак не се применуваат.

Правна забелешка: Пасивноста на надлежните органи, кога прекршувањата се видливи и документирани, може да претставува пропуст во службената должност, предвиден во членот 353 од Кривичниот законик. Граганите и легалните превозници имаат право да поднесат кривична пријава против одговорни лица поради непостапување.

5. ОБВРСКИ НА НАДЛЕЖНИТЕ — КОЈ ТРЕБА ДА СТОРИ ШТО?

6. ЗОШТО ОВА Е ВАЖНО ЗА ГРАГАНИТЕ НА ОХРИД?

Проблемот со дивите такси превозници не е само прашање на нечесна конкуренција. Тој е симптом на поширока болест: институционалната не желба да се спроведе законот кога тоа засега поврзани интереси.

Охрид е туристички бисер. Нелегалниот превоз, видлив на постојките, создава и негативна слика кај странските туристи, кои не можат да разберат зошто во ваков град постои вакво правно дивовање. Секој граганин кој качи нелегален такси е потенцијална жртва без правна заштита при несрека.

7.  ХРАБРОСТ ИЛИ МОЛЧЕЊЕ?

Прашањето поставено во насловот не е реторичко. Надлежните имаат сe: закони, надлежности, инструменти за санкционирање. Она што очигледно недостасува е политичката волја.

Повик кон граганите: Доколку сте биле патник на нелегален такси превозник во Охрид, доколку имате фотографии, видеа или сведоштва, ве молиме да не контактирате. Граганската пријава до МВР и инспекторатот е ваше законско право и ваша должност кон заедницата.

С.Денеосвсски-Редакција Охридскај

ГАЛЕРИЈА: