‘Следи го неговиот Viber’ — Скапа лага која чини пари, а понекогаш и повеќе

Топ Вести - Слушај сега

Апликациите кои ветуваат следење на туѓи WhatsApp и Viber пораки не само што не работат — тие се директна замка за жртвите. Истражувавме кој стои зад нив и зошто луѓето сè уште паѓаат.

- Advertisement -

„Само сакам да знам со кого разговара“ — реченица со која почнуваат стотици онлајн пребарувања секој ден. Незадоволство, недоверба, ревност. И токму на тие емоции се потпираат измамниците кои продаваат „апликации за следење“ на Viber и WhatsApp. Производот е измислен. Парите — реални.

Огласите се секаде — на социјалните мрежи, на огласни портали, па дури и преку спонзорирани резултати во пребарувачите. Ветувањата се грандиозни: „Дознај со кого пишува вашиот партнер“, „Следи ги пораките во реално време без да знае“, „100% тајно и безбедно“. Цената — обично меѓу 20 и 150 евра. А резултатот? Нула.

Зошто технички е невозможно?

За да се разбере зошто овие апликации не можат да работат, доволно е едно основно познавање на тоа како функционираат WhatsApp и Viber. Двете платформи користат end-to-end енкрипција — систем на шифрирање во кој пораките се читливи само на уредот на испраќачот и на уредот на примачот. Ниту Viber, ниту Meta (сопственикот на WhatsApp) не можат да ги прочитаат вашите пораки. Тоа не е маркетиншки трик — тоа е архитектурна реалност.

Ако самите компании немаат пристап до содржината на пораките, логично се поставува прашањето: како тогаш некоја мала, непозната апликација од несигурен извор може да го направи тоа? Едноставно — не може. Никаква трета апликација нема поголеми привилегии од самите платформи.

Три вида измами, еден краен исход

Стручњаците за сајбер безбедност ги делат овие ‘апликации’ во три категории, зависно од начинот на кој функционира измамата:

Апликации-фантоми: Корисникот плаќа, ги внесува бараните податоци (број на телефон, уред), а потоа добива лажни ‘резултати’ — вообичаено скриншотови или ‘логови’ кои се целосно измислени. Целта е да се создаде привид на функционалност, а парите веќе се земени.

Апликации со малвер: Далеку пооопасни. Под изговор дека ‘мора да се инсталираат на уредот кој сакате да го следите’, всушност ваш уред е заразен со шпионски софтвер. Тој може да собира лозинки, банкарски податоци, па дури и да ги снима разговорите.

Фишинг-апликации: Бараат ‘верификација’ преку внесување на вашите сопствени Viber/WhatsApp акредитиви или активациски код. Со тоа, всушност вашиот профил е компромитиран, а измамниците испраќаат пораки до вашите контакти барајќи пари.

Психологијата на жртвата: зошто луѓето плаќаат?

Измамниците не се случајно насочени кон оваа ниша. Емоционалната ранливост е нивниот главен адут. Луѓето кои трагаат по такви апликации честопати се во болни животни ситуации — сомнеж во партнерот, загрижени родители, повредена доверба. Во таква состојба, критичното размислување е ослабено, а желбата за ‘одговор’ е огромна.

Дополнително, огласите се дизајнирани со лажни рецензии, наводни ‘успешни приказни’ и бројки кои звучат убедливо. ‘Повеќе од 500.000 задоволни корисници’ — тврдење кое никој не го верификувал, но кое функционира.

Правниот аспект: дури и да работеа — ќе беа незаконити

Треба да се нагласи уште еден важен факт: дури и ако некоја ваква апликација хипотетски функционираше, нејзината употреба би претставувала кривично дело. Следењето на туѓи комуникации без знаење и согласност е незаконито во Македонија, како и во целата ЕУ и поголемиот дел од светот. Тоа значи дека жртвата која платила за измамна апликација не само што ги загубила парите, туку самата се довела во потенцијална правна ситуација.

Единствените легални форми на следење — на пример, родителска контрола на уред кој е во сопственост на родителот — се транспарентни, со знаење на лицето, и во строго ограничени околности.

Како да се препознаат и пријават?

Постојат јасни знаци кои треба да предизвикаат сомнеж:

— Ветување за пристап до туѓи пораки без физички пристап до уредот.

— Барање за плаќање пред да се покаже каков било резултат.

— Отсуство на веродостојни контакт информации и физичка адреса на компанијата.

— Барање да внесете свои акредитиви или да споделите активациски код.

Доколку сте наишле на ваков оглас или сте биле жртва на измама, тоа треба да го пријавите до Министерството за внатрешни работи преку нивниот онлајн формулар за пријавување на компјутерски криминал, или до Агенцијата за електронски комуникации.

Наместо потрошени пари и украдени податоци, одговорот на недовербата и сомнежот секогаш е исти: разговор. Ниту една апликација не може да го замени тоа — ниту онаа вистинска, ниту измамничката.

Текстот е подготвен врз основа на јавно достапни информации и консултации со стручњаци за сајбер безбедност.

Редакција Охридскај