Пет тони марихуана поминаа, Филипче е виновен: Кога дефокусот е поважен од истрагата,ниту еден уапсен, ниту една внатрешна истрага!!

Топ Вести - Слушај сега

Меѓународен шверц на наркотици: Две лица упасени во Србија, ниту едно во Македонија. Јавното обвинителство молчи, внатрешните контроли не постојат, но Филипче е виновен за “цветот на Мара”

Додека македонската политичка сцена се тресе од обвинувања за телефонските разговори на Зоран Заев и патувањата на Венко Филипче, вистинската афера се развива во целосна тишина. Пет тони марихуана – а веројатно и повеќе – поминале низ македонско-српската граница, две лица се упасени во Србија, но ниту едно лице не е упасено во Македонија. Јавното обвинителство на Република Северна Македонија не отворило предмет, внатрешните контроли на МВР и Царината не отвориле истраги, но политичарите најдоа виновник: Венко Филипче и владината одлука за “цветот на Мара”.

Прашањето кое никој не сака да го одговори е едноставно: Која е врската помеѓу едната владина одлука за легализација на медицинска марихуана и тонскиот меѓународен шверц на дрога во македонска режија? Одговорот е уште поедноставен: Нема никаква врска. Ова е класично дефокусирање за да се сокрие најголемиот скандал на организиран криминал во Македонија.

Пет тони или повеќе? Математиката не лаже

Кога српските власти ја објавија заплената на пет тони марихуана со потекло од Северна Македонија, многу малку внимание беше посветено на еден клучен детал: ова е количината што ја запленија – не количината што помина.

Да размислиме логички:

Сценарио 1: Ова е прв и единствен транспорт Ако прифатиме дека ова е првпат некој организирал транспорт на пет тони марихуана низ македонско-српската граница, тогаш станува збор за невообичаено високо ниво на аматеризам и ризик. Организираниот криминал обично не започнува со толку големи количини. Прво се тестираат руките со помали пратки, се проверува кои гранични премини се “безбедни”, кои царинци се “договорени”.

Сценарио 2: Ова е дел од воспоставена рута (најверојатно) Ако пет тони поминале толку “лесно” низ заедничката македонско-српска гранична контрола, тогаш тоа значи дека рутата веќе е тестирана и функционална. Криминалните организации не ризикуваат со такви количини ако не се сигурни дека системот функционира.

Заклучок: Пет тони се оние што ги видовме. Колку уште помина претходно?

Одговорот е загрижувачки едноставен: Веројатно многу повеќе. Повеќе сигурно, помалку не.

Србија делимично дејствува, Македонија молчи

Контрастот помеѓу македонскиот и српскиот одговор на аферата е шокантен:

Србија:

• Заплена на пет тони марихуана
• Апсење на две лица директно вклучени во криминалната операција
• Јавна објава на заплената со фотографии и детали
• Активна истрага која продолжува
• Координација со меѓународни агенции

Македонија:

• Ниту едно лице упасено
• Ниту едно лице обвинето
• Ниту едно лице суспендирано од царинската или полициската служба
• Јавното обвинителство не отворило предмет – ниту против кријумчарите, ниту против корумпираните службеници
• Внатрешните контроли на МВР не отвориле истрага – како пет тони марихуана поминале низ полициските контроли?
• Внатрешната контрола на Царинската управа не отворила истрага – кои царински службеници биле на дежурство, зошто не ја запреле пратката?
• Ниту едно министерско соопштение
• Ниту една прес-конференција
• Целосно молчење

Прашањето е очигледно: Ако Македонија не реагира, дали е дел од проблемот?

Јавното обвинителство на РСМ: Селективна правда

Јавното обвинителство на Република Северна Македонија брзо реагира кога станува збор за политички мотивирани случаи, за дисквалификации на опозициски политичари, за афери што одговараат на моменталната политичка агенда. Но кога станува збор за меѓународен шверц на пет тони марихуана со потекло од македонска територија, истото тоа Јавно обвинителство не отворило предмет.

Да повториме за да биде јасно:

• Српските власти запленија пет тони марихуана од Македонија
• Српските власти упасија две лица
• Српските власти поднесоа кривични пријави
• Македонското јавно обвинителство не отвори ниту еден предмет

Ова не е правосудна држава. Ова е селективна правда каде што се гонат политички противници, а организираниот криминал оперира во целосна заштита.

Внатрешните контроли: Институции кои не постојат

Секоја држава има механизми за внатрешна контрола на своите безбедносни служби. Кога полицијата, царината, или било која друга безбедносна институција фали во своите задачи, внатрешните контроли треба да реагираат автоматски:

Внатрешна контрола на МВР:

• Треба да истражи како пет тони марихуана помина низ полициските контроли
• Треба да утврди кои службеници биле на дежурство
• Треба да проверат дали имало оперативни информации за транспортот
• Треба да суспендираат секој што не си ја извршил должноста

Резултат: Ништо. Ниту една акција.

Внатрешна контрола на Царинската управа:

• Треба да истражи како пет тони марихуана помина низ царинските контроли на заедничкиот гранични премин
• Треба да утврди кои царински службеници биле на дежурство
• Треба да провери зошто не била направена физичка контрола на возилото
• Треба да анализира дали документацијата била фалсификувана или вистинска
• Треба да суспендираат секој што не си ја извршил должноста

Резултат: Ништо. Ниту една акција.

Ова не се институции кои “не функционираат”. Ова се институции кои намерно не реагираат затоа што реакцијата би ги разоткрила оние кои се дел од системот.

Филипче е виновен за “цветот на Мара”?

Наспроти целосната тишина околу реалниот шверц на пет тони марихуана, македонската политичка сцена избра друг виновник: Венко Филипче и владината одлука за “цветот на Мара”.

Контекст: За време на пандемијата, Владата на Република Северна Македонија донесе одлука која овозможуваше регулирано производство на медицинска марихуана за извоз. Идејата беше да се привлечат странски инвестиции, да се креираат работни места, да се генерираат приходи во буџетот – како што го направија Канада, Израел, Холандија, и повеќе европски држави.

Прашањето на моментот е: Која е врската помеѓу владината одлука за легално производство на медицинска марихуана и илегалниот меѓународен шверц на пет тони марихуана?

Одговорот е: Нема никаква врска.

Да биде појасно:

Легално производство на медицинска марихуана:

• Регулирано од држава
• Лиценцирани производители
• Контролирани насади
• Документирано производство
• Легален извоз со царински процедури
• Следливост на секое растение од семе до финален производ

Илегален шверц на марихуана:

• Нерегулирано производство на непознати локации
• Криминални организации
• Скриени насади без контрола
• Фалсификувани документи
• Илегален транспорт со корумпирани царинци
• Целосно отсуство на следење и надзор

Единствената “врска” е што во двата случаи станува збор за иста растителна култура. Со иста логика, можеме да го обвиниме министерот за земјоделство за криумчарењето тутун, или министерот за економија за криумчарењето електрични уреди.

Дефокусирање како стратегија

Обвинувањата против Филипче за одлуката за “цветот на Мара” се класичен пример на политичко дефокусирање:

Цел на дефокусирањето:

• Да се скрене вниманието од вистинскиот проблем (организиран криминал и корупција во институциите)
• Да се префрли одговорноста на опозициски политичар
• Да се избегне отворањето реални истраги
• Да се заштитат оние што се дел од системот

Ефект на дефокусирањето:

• Граѓаните дискутираат за Филипче наместо за царинците
• Медиумите пишуваат за владината одлука наместо за корупцијата
• Јавното обвинителство не мора да дејствува
• Внатрешните контроли не мора да реагираат
• Виновните остануваат заштитени

Реалните прашања што бараат одговори

Наместо да се трошат енергија на Филипче и “цветот на Мара”, граѓаните бараат одговори на следниве прашања:

1. Каде била произведена марихуаната?
   • Дали има илегални насади во Македонија?
   • Каде се наоѓаат тие насади?
   • Колку време функционираат?
   • Зошто не биле откриени од полицијата?
2. Каде била складирана?
   • Пет тони марихуана бараат простор и логистика
   • Каде се наоѓале магацините?
   • Дали биле под надзор на безбедносните служби?
3. Како била транспортирана до границата?
   • Кои патишта биле користени?
   • Дали има снимки од патните камери?
   • Дали полицијата има евиденција за движење на товарни возила?
4. Преку кој гранични премин помина?
   • Табановце? Прешево? Друг премин?
   • Кои македонски царинци биле на дежурство?
   • Кои српски царинци биле на дежурство?
   • Зошто не била направена физичка контрола?
5. Какви документи ја придружувале пратката?
   • Дали документите биле фалсификувани?
   • Дали биле легитимни документи со лажна содржина?
   • Кој ги издал документите?
6. Зошто АНБ и разузнавањето немаат информации?
   • Операција од ваков обем не се случува без претходна подготовка
   • Дали безбедносните служби ја следеле криминалната организација?
   • Ако да – зошто не интервенираа?
   • Ако не – зошто не ја следеле?
7. Дали ова е прв транспорт или воспоставена рута?
   • Колку пратки поминале претходно?
   • Дали има други заплени во регионот со македонски потекло?
8. Кои се двете лица упасени во Србија?
   • Дали се македонски државјани?
   • Дали се српски државјани?
   • Дали имаат криминално досие?
   • Дали македонските власти побарале екстрадиција или соработка?

Систем на организирана заштита

Фактот дека Јавното обвинителство не отворило предмет, внатрешните контроли не реагирале, ниту едно лице не е упасено во Македонија, а политичарите обвинуваат за “цветот на Мара” – укажува на систем на организирана заштита на организираниот криминал.

Ова не се пропусти. Ова не е некомпетентност. Ова е намерно молчење.

Организираниот криминал не може да функционира без заштита на повисоки нивоа. За да помине пет тони марихуана низ државни граници без последици, потребна е:

• Заштита во царинската служба – од извршители до директори
• Заштита во полицијата – од патролни полицајци до високи функционери
• Заштита во безбедносните агенции – од оперативци до раководители
• Заштита во правосудството – од обвинители до судии
• Заштита во политиката – од пратеници до министри

Кога сите овие нивоа молчат истовремено, тогаш не станува збор за индивидуални корумпирани луѓе. Станува збор за систем.

 Пет тони или повеќе?

Пет тони марихуана се оние што ги видовме. Веројатно се многу повеќе оние што не ги видовме. Две лица се упасени во Србија. Веројатно се многу повеќе оние што треба да бидат упасени во Македонија – но не се.

Јавното обвинителство на РСМ не отворило предмет. Внатрешните контроли на МВР и Царината не отвориле истраги. Ниту едно лице не е суспендирано, ниту едно лице не е обвинето, ниту едно лице не е упасено. Но Филипче е виновен за “цветот на Мара”.

Која е врската помеѓу владината одлука за легално производство на медицинска марихуана и тонскиот меѓународен шверц на дрога во македонска режија? Нема никаква врска. Ова е дефокус за да се заштити организираниот криминал.

Вистинското прашање не е колку марихуана помина. Вистинското прашање е: Колку длабоко оди системот на заштита на организираниот криминал во македонските институции?

Одговорот е очигледен за секој што сака да го види: Многу длабоко. Толку длабоко што пет тони марихуана поминуваат како легална стока, ниту едно лице не е упасено, а виновник се прогласува министер кој донел одлука за легално производство.

Пет тони марихуана или повеќе? Повеќе сигурно, помалку не. Ниту едно лице упасено во Македонија? Сигурно. Јавното обвинителство молчи? Сигурно. Внатрешните контроли не постојат? Сигурно. Филипче е виновен? Ова е македонската верзија на правдата.

Сашо Денесовски