Метафората за “миење на валкан образ” постана навика на ТХЦ вредности

Топ Вести - Слушај сега

Додека политичките партии се обвинуваат меѓусебно, клучните прашања за функционирањето на државните институции остануваат без одговор

- Advertisement -

Ново поглавје во политичката полемика меѓу владејачката коалиција и опозицијата се отвори со прашањата на ВМРО-ДПМНЕ упатени кон екс лидерот на СДСМ Зоран Заев и поранешниот министер за здравство,а сега лидер на СДСМ Венко Филипче. Опозицијата бара одговори со кого комуницирал Заев и каде патувал Филипче во одреден временски период, наговестувајќи потенцијални врски со неодамнешниот скандал околу транспортот на пет тони марихуана од Северна Македонија кон Србија.

Политичка игра или суштински проблем?

Иронијата на ситуацијата не е тешко да се забележи. ВМРО-ДПМНЕ, партијата која денес е дел од владејачката структура и контролира клучни институции на системот, поставува прашања наместо да даде одговори. Царинската управа, полицијата, Агенцијата за национална безбедност (АНБ), Агенцијата за разузнавање – сите овие тела сега се под надлежност на актуелната власт.

Граѓаните се прашуваат: ако ВМРО-ДПМНЕ навистина сака одговори, зошто не ги искористи своите тековни капацитети да ги истражи наводите? Зошто фокусот е на приватните комуникации и патувањата на опозициските политичари, наместо на системските пропусти кои овозможиле огромна количина на дрога да помине низ државните граници?

Прашањето од пет тони

Централното прашање кое го поставува јавноста е елементарно, но сè уште без задоволителен одговор: како пет тони марихуана успеаа да поминат од Северна Македонија во Србија?

Ова не е мало прашање на логистика. Транспортот на ваква количина на илегална супстанца претпоставува:

• Неуспех на царинските контроли – на граничните премини постојат процедури за детална проверка на стоката, особено кај комерцијалните возила
• Отсуство на разузнавачки информации – безбедносните служби би требало да имаат капацитет да детектираат организирани криминални активности од ваков обем
• Можна корупција или комплицитет – без внатрешна поддршка, логистички е тешко да се изведе операција од ваков обем
• Системска дисфункционалност – или пак, институциите едноставно не функционираат на ниво кое го бара борбата против организираниот криминал

Дефокусирање наместо одговорност

Политичката класа во Северна Македонија одамна ја усовршила техниката на “дефокусирање” – скренување на вниманието од суштинските проблеми кон спoредни прашања и партиски обвинувања. Додека ВМРО-ДПМНЕ се фокусира на телефонските разговори на Заев и агендата на Филипче, СДСМ веројатно ќе одговори со контраобвинувања и барања за парламентарни истраги.

Во меѓувреме, вистинските одговори остануваат скриени:

• Кој точно организираше транспортот?
• Каде беа произведени или складирани овие количини?
• Колку долго траеше операцијата и дали е ова изолиран случај?
• Кои службеници беа на должност при преминот на границата?
• Дали има внатрешна истрага во безбедносните служби?

Институционален одговор или политичка калкулација?

Граѓаните имаат право да очекуваат дека институциите на системот ќе функционираат независно од политичките игри. Јавното обвинителство, финансиската полиција, УЈП и други релевантни тела би требало веќе да водат сеопфатна истрага која ќе се фокусира на фактите, а не на политичките наративи.

Сепак, историјата на Северна Македонија покажува дека најчесто големите афери завршуваат токму во простор меѓу политичките обвинувања – недоволно истражени за да донесат судски епилог, но доволно експлоатирани за да послужат на кампањите.

Јавниот интерес наспроти партиските интереси

Без оглед дали Заев се јавувал на некого или Филипче патувал некаде, овие информации се релевантни само ако директно се поврзани со конкретни криминални активности. Во отсуство на такви докази, фокусирањето на овие детали е форма на политичка хајка, а не сериозна борба против организираниот криминал.

Она што граѓаните заслужуваат се:

• Транспарентност во истрагата и нејзините наоди
• Одговорност за секој што бил вклучен, без оглед на политичката припадност
• Системски реформи кои ќе спречат вакви случаи во иднина
• Независност на институциите од политички притисоци

 Кога вредноста се мери во ТХЦ

Валканиот образ на политичкиот систем сега добива нова, буквална димензија – кога аферите не се мерат во оштетени граѓани или урната доверба, туку во тони марихуана и ТХЦ содржина. Наместо вистинско чистење на системот, се прави обид за козметичка интервенција, додека организираниот криминал ужива во пропустливоста на државните институции.

Додека политичарите се обвинуваат меѓусебно, организираниот криминал продолжува да функционира, границите остануваат пропустливи, а граѓаните губат доверба во државата. Вистинското прашање не е што работел Заев или каде патувал Филипче. Вистинското прашање е дали Северна Македонија има функционални институции способни да ја заштитат државата од организираниот криминал, или пак целиот систем е толку компромитиран што дозволува слободен проток на пет тони марихуана низ неговите граници.

Се додека овој одговор не дојде од надлежните институции, а не од политичките партии, граѓаните ќе продолжат да гледаат политички театар наместо вистинска правда.

С.Денесовски