(ЕКСКЛУЗИВНО) ЕПШТАЈН И БАЛКАНОТ: Што покажуваат новите документи за регионалните врски

Топ Вести - Слушај сега

Ексклузива: Комплетна анализа на поврзаноста на Епштајн со Македонија и регионот

Скопје/Вашингтон – По објавувањето на над 3 милиони страници документи од истрагата за Џефри Епштајн од страна на Министерството за правда на САД на 30 јануари 2026 година, се појавија прашања за евентуални врски со Македонија и балканскиот регион. Нашата детална анализа на достапните документи открива ограничени, но значајни регионални поврзаности.

---

КОСОВСКА ВРСКА: Бехџет Пацоли во е-пораките на Епштајн

Најдиректната регионална врска се однесува на Косово. Во документите од септември 2012 година се појавува името на поранешниот претседател и заменик премиер на Косово, Бехџет Пацоли.

Според објавените материјали, конзулот на Косово во Тајланд испратил е-порака до Епштајн со наслов “Кој е Бехџет Пацоли?” приложувајќи линк до YouTube видео. Во комуникацијата е наведено дека “принцезата сака да го видите ова видео”. Споменат е и тогашниот косовски конзул во Тајланд, Мом Луанг Рајадасари Џајанкура, за кого се тврди дека побарала материјалот да биде проследен до Епштајн.

Важно е да се напомене: Објавувањето на овие е-пораки не содржи кривични обвиненија против споменатите лица. Документите едноставно го покажуваат фактот дека името на Пацоли било споменато во комуникациите околу Епштајн.

---

СКАНДАЛОТ СО ТОРБЈОРН ЈАГЛАНД: Поврзаност со Советот на Европа

Посериозна регионална импликација се однесува на Торбјорн Јагланд, поранешниот генерален секретар на Советот на Европа, познат по суровите изјави кон Косово.

Во 2004 година, Јагланд изјавил дека мафијата ја презела контролата над голем дел од владата на Косово, велејќи дека “Косово произведува малку освен криминал”. Во 2010 година, тој побарал подлабока истрага за наводите дека тогашниот премиер на Косово, Хашим Тачи, бил вмешан во илегална трговија со органи.

Објавените е-пораки: Документите покажуваат дека Јагланд и неговото семејство планирале посета на приватниот остров на Епштајн во Карибите, шест години откако Епштајн бил осуден за обид за купување сексуални услуги од малолетници. Во е-порака од 11 април, соработник на Епштајн соопштил дека патувањето е откажано. Јагланд одговорил дека не може да патува поради анексијата на Крим од страна на Русија.

Во друга е-порака од 25 мај 2012 година, Јагланд му пишува на Епштајн: “Џефри, не, сè уште не сум повикал” – споменувајќи дека бил во Албанија.

---

СЛОВАЧКИОТ ФУНКЦИОНЕР: Оставка поради врските со Епштајн

Регионалните последици од објавувањето на Епштајн досиејата веќе се чувствуваат. Мирослав Лајчак, поранешен словачки министер за надворешни работи и национален советник за безбедност, поднесе оставка откако беа објавени фотографии и е-пораки што детално ги прикажуваат средбите што ги имал со Епштајн во годините по ослободувањето на Епштајн од затвор.

Словачкиот премиер Роберт Фицо ја прифати оставката на Лајчак во јануари 2026 година. Важно е да се напомене дека Лајчак не е обвинет за никаква злосторничка активност, но врските со Епштајн се покажаа како политички неодржливи.

Документите исто така вклучуваат е-порака од март 2018 година од канцеларијата на Епштајн до поранешниот правен советник на Белата куќа Кети Ремлер, поканувајќи ја на средба со Епштајн, Лајчак и Стив Банон, конзервативниот активист кој служел како стратег на Белата куќа на Трамп во 2017 година.

---

НАДИА МАРЦИНКО: Јасното појаснување

Постоела забуна околу Надиа Марцинко (родена како Нада Марцинкова), пилот и соработник на Епштајн. Во повеќе извори погрешно било пријавено дека Марцинко е од Југославија, што предизвика шпекулации за македонски врски.

Фактите се јасни: Марцинко е родена во источна Чехословачка (сега Словачка) во 1985 година. Нејзиниот татко, Петер Марцинко, е архитект од Прешов, Словачка. Нејзиниот татко ги негирал шпекулациите дека била доведена како мало девојче во САД.

Марцинко беше идентификувана како “потенцијален со-заговорник” во непрогонувачкиот договор на Епштајн од 2007 година. Жртвите во Палм Бич полициските извештаи од 2005-2006 година ја опишуваат Марцинко како активно вклучена, со Епштајн често давајќи инструкции на Марцинко да се приклучи на сексуалните активности со регрутираните жртви.

---

МАКЕДОНИЈА И КОЛУМБИЈА: Научната соработка без врска со Епштајн

Постои важна тема која мора јасно да се разјасни: научната соработка помеѓу Универзитетот Колумбија и Македонија за собирање човечки мозоци за истражување на шизофренија НЕМА НИКАКВА ВРСКА СО ЕПШТАЈН.

Фактите за научниот проект:

Во 1996 година започна легитимна научна соработка меѓу Одделот за неврологија на Њујоршкиот државен психијатриски институт (дел од Одделот за психијатрија на Универзитетот Колумбија) и Институтот за судска медицина при Медицинскиот факултет во Скопје.

Цел: Истражување на невропатологијата на шизофренија, самоубиства и расположенски нарушувања.

Зошто Македонија? Македонија имаше висока стапка на автопсии и група на добро образовани лекари кои имаа државна поддршка за своите плати, но малку дополнителни ресурси за истражување. Колумбија имаше обилни ресурси за истражување на мозокот, но само неколку автопсии на психијатриски случаи.

Резултати: Колаборацијата собира приближно 25-75 мозоци годишно, со медијана на постмортен интервал од 13 часа. Ткивото се замрзнува во 1,1,1,2-тетрафлуороетан при -160 степени Целзиус. Ткивото и клиничките податоци биле користени во 39 финансирани истражувачки проекти во САД, Канада и Македонија.

Финансирање: Фондот за психијатриско истражување на Одделот за психијатрија на Универзитетот Колумбија, Фогарти Фондацијата преку Американско-македонскиот заеднички фонд за наука и технологија, и грантови од Националните институти за здравје (NIH).

Транспарентност: Проектот е целосно документиран во рецензирани научни публикации. Македонските лекари биле обучени во Њујорк, а американските научници редовно ја посетувале Македонија. Сите фондови биле користени за трошоци на проектот, што импресионирало македонски учесници навикнати на практики каде странските фондови одат главно на странските истражувачи.

Зошто се појави забуната?

Забуната веројатно произлегува од фактот дека Епштајн донирал милиони долари на различни академски институции, вклучително и Колумбија. Сепак, тоа не значи дека тој бил поврзан со секој проект на тие универзитети.

Според неодамнешните известувања од јануари 2026 година, преживеани од сексуалната трговија на Епштајн откриле дека Епштајн користел врски со Универзитетот Њујорк (NYU) и Универзитетот Колумбија за да ги примами жртвите, ветувајќи им прием и плаќање на школарината. Меѓутоа, ова е целосно одделена тема од легитимната научна соработка со Македонија.

---

ЕПШТАЈН И КОЛУМБИЈА: Вистинските врски

За разлика од легитимната научна соработка со Македонија, постојат сериозни прашања за тоа како Епштајн ги користел врските со американските универзитети.

Според објавените документи во јануари 2026 година, репрезентативот Џејми Раскин од Комитетот за судство на Претставничкиот дом испратил писма до претседателите на NYU и Колумбија побарувајќи документи за врските со Епштајн.

Наводи од преживеани:

• Меѓу 2004 и 2007 година, Епштајн помогнал да се плати за преживеана, која ја злоупотребувал од 2002 до 2009 година, да студира на Колумбија.
• Кон крајот на нејзиното школување, Епштајн плаќал износи поголеми од училишните трошоци, така што кога училишните трошоци биле рефундирани, преживеаната добивала неколку илјади долари директно од Колумбија, преку Епштајн.
• Околу 1993 година, на настан за манекенки, Епштајн ветил да “се грижи” за млада странска манекенка. Соработник на Епштајн ветил дека ќе осигура дека таа добие и виза и прием на NYU.

Клучна разлика: Ова се наводи за злоупотреба на универзитетските врски за криминални цели – целосно различни од легитимната научна соработка со Македонија за истражување на шизофренија.

---

ЕПШТАЈН ДОСИЕТО: Глобалниот опсег

Објавените документи од 30 јануари 2026 година содржат над 3 милиони страници документи, 2,000 видеа и 180,000 слики. Министерството за правда тврди дека ова е конечното издание, иако признава дека вкупно над 6 милиони страници можат да ги исполнуваат критериумите за објавување.

Именувани личности вклучуваат:

• Поранешни претседатели Доналд Трамп и Бил Клинтон
• Британскиот принц Ендру (сега Ендру Маунтбатен-Виндзор)
• Бил Гејтс
• Илон Маск
• Магионичарот Дејвид Коперфилд
• Поранешниот израелски премиер Ехуд Барак
• Многу други богати и моќни личности

Важна напомена: Фактот што името на некого се појавува во документите не значи обвинување или доказ за криминална активност. Многу од овие луѓе едноставно се движеле во истите општествени кругови со Епштајн.

---

РЕГИОНАЛНИТЕ ИМПЛИКАЦИИ

За Балканот, објавувањето на Епштајн досието покажува дека, иако нема докази за значајни криминални активности во регионот, моќните регионални функционери се движеле во истите меѓународни кругови со Епштајн.

Клучни заклучоци:

1. Косово: Името на Бехџет Пацоли се споменува во е-пораките, но без обвиненија за криминални активности.
2. Совет на Европа: Торбјорн Јагланд, критичар на Косово, планирал посета на островот на Епштајн и бил во контакт со него.
3. Словачка: Мирослав Лајчак поднесе оставка поради објавените средби со Епштајн.
4. Македонија: Нема директни врски; научната соработка со Колумбија е легитимна и неповрзана со Епштајн.

---

ЕПИЛОГ: Зошто е важно јасното разграничување

Во ерата на дезинформации, клучно е да се прави разлика меѓу:

• Легитимни научни проекти (како истражувањето на мозокот Колумбија-Македонија)
• Спорни врски (како функционери кои се дружеле со Епштајн)
• Криминални активности (како доказаното користење на универзитети за примамување на жртви)

Македонската научна заедница треба да биде гордост на меѓународната соработка што помогна да се унапреди знаењето за сериозни ментални болести. Оваа работа не смее да биде затемнета со лажни поврзувања со Епштајновиот скандал.

За региналните функционери кои се движеле во истите кругови со Епштајн – тоа е предмет на легитимно новинарско и јавно испитување, но мора да биде засновано на факти, не на шпекулации.

---

Извори на анализата:

• Документи од Министерството за правда на САД (објавени на 30 јануари 2026)
• Репрезентативен Џејми Раскин, Комитет за судство на Претставничкиот дом (14 јануари 2026)
• Научни публикации: Rosoklija et al., “Psychiatric brain collection in Macedonia” (2013)
• Grant NIH R01-MH098786, “Building Schizophrenia Research in Macedonia” (2014)
• Телеграф Косово, ABC News, PBS News, NPR, Washington Post (различни датуми)

Напомена: Ова е анализа на јавно достапни документи и известувања. Појавувањето на имиња во документите не значи обвинување за криминална активност освен каде е експлицитно наведено.

---

Истражувачка мрежа Охридскај К.Д