Лажни анкети, непостоечки агенции: Како „Гранулекс” го мами македонското јавно мислење

Бранко Геровски ја коментираше анкетата на непознатата агенција „Гранулекс” како да е легитимно истражување. Медиумските експерти имаат поинакво мислење.

Што покажува анкетата на „Гранулекс”?

Анкетата на агенцијата „Гранулекс”, објавена на 16 мај 2026 преку каналот на Телевизија Стар од Штип на YouTube, покажува дека ВМРО-ДПМНЕ води со повеќе од 12 проценти пред СДСМ. Истражувањето наводно е спроведено на примерок од 1.000 испитаници во период од само два дена — 2 и 3 мај 2026 година.

- Advertisement -

Резултатите брзо се прошириле на социјалните мрежи и предизвикале бројни коментари, особено откако познатиот македонски новинар Бранко Геровски, уредник на „Плусинфо” и „Слободен печат”, ја коментирал анкетата на начин кој остава впечаток дека станува збор за веродостојно и релевантно истражување.

Кој е „Гранулекс”  и зошто тоа е важно прашање?

Ова е клучното прашање на кое јавноста заслужува одговор. „Гранулекс” не е регистрирана истражувачка агенција препознаена во македонскиот медиумски и истражувачки простор. Нема:

• јавно достапна методологија на истражување
• транспарентност за нарачателот на анкетата
• акредитација кај релевантни домашни или меѓународни тела
• историја на претходни истражувања кои можат да се проверат

За споредба, признаените агенции кои спроведуваат политички анкети во Македонија , ИПИС, Маркет Вижн и МЦМС , редовно ги објавуваат примерокот, маргината на грешка, методологијата и нарачателот.

Геровски и „Гранулекс”: Проблемот со медиумскиот кредибилитет

Бранко Геровски е еден од најпознатите новинари и коментатори во Македонија со децениско искуство. Токму затоа неговото некритичко прифаќање на анкетата на „Гранулекс” е особено проблематично.

Кога медиумски авторитет со репутација ја коментира анкета од непозната агенција без да постави основни новинарски прашања , кој ја нарачал, каква е методологијата, кој ги финансирал истражувањето , тој несакано или намерно и дава легитимитет на содржина чија веродостојност е под прашалник.

Ова е особено чувствителна тема во македонскиот медиумски контекст. Според извештајот на Репортери без граници за 2026 година, Македонија е рангирана на 45-то место , со пад во однос на 2024 година , делумно поради политичката поларизација и паралелните медиумски системи кои служат на партиски интереси.

Зошто треба да бидеме скептични?

Постојат неколку конкретни причини да се преиспита кредибилноста на оваа анкета:

1. Непознат извор — „Гранулекс” не постои во јавниот регистар на истражувачки агенции.

2. Преброзо теренско истражување — 1.000 испитаници за само 2 дена е методолошки проблематично за репрезентативно национално истражување.

3. Непроверлив нарачател — Не е јасно кој ја платил анкетата и со каква цел.

4. Медиумски канал — Телевизија Стар е локална телевизија од Штип без национален опсег.

5. Отсуство на маргина на грешка — Ниту еден веродостоен податок за статистичката прецизност не е објавен.

Феноменот на „анкети без адреса” во Македонија

Македонија нема законска регулатива која ги обврзува истражувачките агенции да ги објавуваат своите методологии при пласирање на политички анкети. Ова создава плодна почва за т.н. „анкети без адреса” , истражувања чие потекло, нарачател и начин на спроведување остануваат нетранспарентни.

Ваквите анкети типично:

• се пласираат непосредно пред или по важни политички настани
• покажуваат драматично поволни резултати за одредена партија
• се шират преку мали или локални медиуми и потоа ги презема социјалните мрежи
• добиваат „легитимитет” кога ги коментираат познати новинари или аналитичари

 Анкетата постои , но веродостојноста е под прашалник

ВМРО-ДПМНЕ навистина ужива значителна поддршка кај граѓаните, потврдена од повеќе легитимни истражувања во изминатиот период. Меѓутоа, тоа не значи дека секоја анкета која покажува поволни резултати за владејачката партија е автоматски веродостојна.

Граѓаните, новинарите и аналитичарите имаат обврска да постават прашање: „Кој стои зад оваа анкета?” , пред да ја коментираат, шират или прифатат нејзините наоди.

Одговорното новинарство не значи само пренесување броеви. Значи критичко преиспитување на изворот , особено кога тој извор е непознат.

Сашо Денесовски