Украина, Русија и САД ги завршија дводневните „конструктивни“ мировни преговори во ОАЕ, што беше постигнато?

Топ Вести - Слушај сега

Украина ја заврши втората рунда трилатерални мировни преговори со Русија и САД во Обединетите Арапски Емирати на 24 јануари, со што завршија дводневните разговори како дел од обновените напори предводени од САД за наоѓање решение за војната во Украина. Разговорите меѓу трите земји ќе продолжат во Абу Даби на 1 февруари.

„Многу конструктивни разговори“

Специјалниот претставник на американскиот претседател, Стив Виткоф, изјави за мрежата X дека дводневните разговори биле „многу конструктивни“, додавајќи дека „(американскиот) претседател (Доналд) Трамп и целиот негов тим се посветени на донесување мир во оваа војна“.

– Главната тема на разговорите беа можните параметри за завршување на војната – рече украинскиот претседател Володимир Зеленски по состаноците.

– Многу го ценам свеста за потребата од американски надзор и контрола на процесот на завршување на војната и зачувување на вистинската безбедност – рече Зеленски.

Улогата на ОАЕ и мировната рамка на САД

Портпаролот на владата на ОАЕ изјави дека разговорите се одржале во „конструктивна и позитивна атмосфера“ и дека тие вклучувале директен контакт меѓу руските и украинските претставници во рамките на мировниот предлог што го изнесоа Соединетите Американски Држави.

Позадина на разговорите и клучни прашања

Разговорите започнаа на 23 јануари, по интензивниот ден на дипломатија на 22 јануари, кога Зеленски се сретна со Трамп во Давос, додека американските претставници имаа одделни разговори во текот на ноќта со рускиот претседател Владимир Путин во Москва.

Се очекуваше трилатералните разговори да се фокусираат на две клучни прашања: иднината на делумно окупираниот регион Донбас и евентуалното запирање на нападите врз енергетската инфраструктура – предлози што украинските и американските тимови планираа да ги презентираат на руската страна.

– Прашањето за Донбас е клучно. Ќе се дискутира за тоа, како и за модалитетите што трите страни ги гледаат во Абу Даби – изјави Зеленски.

Предусловите на Москва

Разговорите се одвиваат под јасен притисок од Кремљ. За време на состаноците во Москва на 22 јануари, Путин ѝ рече на американската делегација дека без решавање на територијалното прашање, „нема смисла да се надеваме“ на крај на војната, рече неговиот помошник Јуриј Ушаков.

Путин инсистираше дека секој договор мора да го реши проблемот „според формулата договорена во Анкориџ“, осврнувајќи се на состанокот со Трамп во Алјаска во август 2025 година.

Пред тој самит во Алјаска, Кремљ побара Киев да ги повлече своите сили од делови од регионите Донецк и Луганск кои Русија сè уште не ги контролира целосно.

Ушаков рече дека Путин ја повторил таа позиција пред американските преговарачи, претставувајќи ја како безусловен предуслов за напредок кон долгорочен договор.

Кој учествува во преговорите?

Украинската делегација е составена од високи функционери, вклучувајќи го секретарот на Советот за национална безбедност и одбрана Рустем Умеров и раководителот на претседателската администрација Кирил Буданов.

Од руска страна, делегацијата ја предводат високи претставници на Министерството за одбрана, предводени од адмиралот Игор Костјуков, раководител на военото разузнавање.

Присутни се и главниот претставник на Кремљ, Кирил Дмитриев, како и специјалниот претставник на САД, Стив Виткоф. Руските претставници велат дека ќе се фокусираат на „економски прашања“, додека посебна работна група за безбедност учествува во трилатерален формат.

Економски прашања и замрзнати руски средства

Економскиот дел од преговорите вклучува дискусии за користење на руски средства замрзнати во Соединетите Држави за финансирање на повоената обнова на Украина, како и за покривање на предложената членарина од 1 милијарда долари за „Комитетот за мир“ на Трамп.

Украинскиот претседателски советник Дмитро Литвин рече дека разговорите се одвиваат во повеќе формати – преку заеднички сесии, одделни билатерални состаноци и помали работни групи поделени по теми.

Прашањето за Донбас – територијата останува најспорниот дел од разговорите

Русија долго време бара повлекување на украинските сили од Донбас, а по повеќе од една деценија конфликт, Кремљ сега го поврзува секое идно примирје со она што Киев го опишува како капитулација во регионот.

Луганската област е речиси целосно под руска контрола, додека украинските сили сè уште држат делови од Донецката област, околу 6.600 квадратни километри, вклучувајќи ги клучните градови Славјанск и Краматорск.

Украина ја отфрли можноста за повлекување. Официјалните лица изјавија дека Киев би можел да разгледа алтернативни аранжмани, како што е демилитаризирана зона, додека САД, исто така, предложија создавање слободна економска зона во делови од регионот.

Зеленски нагласи дека секоја одлука за територијата мора да ја донесат Украинците, преку избори или референдум.

Анкета од декември покажа дека околу 75% од Украинците би отфрлиле мировен договор без безбедносни гаранции што би вклучувале повлекување од Донбас. И покрај ова, Москва не го променила својот став.

Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави дека Русија инсистира на повлекување на украинските вооружени сили од Донбас, нарекувајќи го тоа важен услов за завршување на војната.

Енергетско примирје

Енергетската безбедност е втор столб на преговорите.

Украина и САД планираат да ѝ предложат на Русија да ги запре нападите врз украинската енергетска инфраструктура во замена за тоа Киев да се воздржи од напади врз руските рафинерии за нафта и танкери за нафта, објави „Фајненшл тајмс“.

Украина се соочува со екстремен студ и прекини во снабдувањето со греење и електрична енергија по новите руски напади врз енергетскиот сектор, што дури доведоа и до прогласување вонредна состојба.

Идејата за енергетско примирје беше покрената и претходно.

Во декември 2025 година, Зеленски предложи привремено запирање на нападите врз енергетските објекти, но Кремљ ја отфрли, велејќи дека Русија бара „долгорочен мир, а не прекин на огнот“.

Претходниот 30-дневен мораториум за напади врз енергетски објекти, воведен во пролетта 2025 година по разговорите меѓу Трамп и Путин, исто така не успеа без трајно смирување на тензиите.

Киев ја обвини Русија дека ги продолжува нападите, додека Москва ја обвини Украина дека напаѓа енергетски цели во Русија.

Што ќе се случи следно?

Очекувањата за голем пробив остануваат ниски. Според украинскиот претседател, преговорите ќе траат два дена, а од преговарачките тимови се очекува да известат за каков било напредок.

Пред разговорите, Зеленски рече дека разговарал за агендата, форматот и очекуваните резултати со украинската делегација.

Руската државна новинска агенција ТАСС, повикувајќи се на неименувани извори, рече дека разговорите ќе се фокусираат главно на наоѓање заедничка основа.

Засега, двете главни теми остануваат иднината на Донбас и потенцијалното енергетско примирје. Русија инсистира на максималистички територијални барања, додека Киев го отфрла повлекувањето и бара цврсти безбедносни гаранции.