КАЗИНО ДО СЕКОЕ УЧИЛИШТЕ, ЗАКОН НИКАДЕ: Премиеру, децата на Македонија чекаат , а ти сè уште молчиш !

“Влезете во кое и да е македонско населба , меѓу пекарите, аптеките и продавниците за детска облека, ќе наидете на светлечки рекламни паноа на казина и обложувалници.”

Само во Општина Охрид има околу 53 обложувалници и казина 10 пати повеќе отколку образовни институции во целиот град. Во Општина Центар (Скопје) граѓанската иницијатива Шанса за Центар преку Google Maps избројала околу 60 вакви објекти. Во Струмица, Тетово, Битола , истата слика се повторува во секој агол на земјава.

Ова не е слика на нормална земја. Ова е слика на земја која ја изгуби контролата врз една индустрија чиј деловен модел е изграден врз зависност , и која сè уште нема законски одговор на мерки.

 

 КЛУЧНИ БРОЈКИ: Состојбата денес

Следните податоци се базирани на официјални извештаи на Државниот завод за ревизија, Управата за јавни приходи (УЈП) и истражувања на македонски медиуми.

Индикатор	Податок
Обложувалници во 2016 година	535
Обложувалници во 2019 година	775 (+45%)
Автомат клубови во 2016 година	131
Автомат клубови во 2019 година	257 (+96%)
Уплатени средства во 2025 г. (вкупно)	2,83 милијарди €
Од тоа , на автомати	2 милијарди €
Приход за државниот буџет (годишно)	~300 милиони €
Директни вработувања во секторот	~10.000 лица
Проблематично коцкање (2019)	4,5% од коцкачи
Проблематично коцкање (2024)	7,6% — пораст!
Млади (под 25 г.) со искуство со коцкање	75% (ХОПС, 2024)

 

-Извори: Државен завод за ревизија (2020), УЈП (2026), Телма ТВ – Бизнис Објектив (февруари 2026), ХОПС (2024), ИЈЗ/ЕСПАД (2024)

 ДИСТРИБУЦИЈА ПО ГРАДОВИ И ОПШТИНИ: Тоа е насекаде

Иако не постои јавно достапна централна база со точни бројки по општини за 2024–2025 година (самото тоа е проблем , повеќе за ова подолу), достапните податоци даваат јасна слика:

Познати бројки по локации:

• Скопје — Општина Центар: +60 обложувалници, казина и слот-клубови (мапирани преку Google Maps)
• Охрид: -53 обложувалници и казина (повеќе од бројот на образовни институции)
• Гостивар, Тетово, Куманово: меѓу топ-градовите по број на уплатни места (Sport Life, Maxbet и др.)
• Битола, Струмица, Кичево, Велес: присуство на сите главни синџири — Спорт Лајф, Златна Копачка, Моцарт, Бетсити, Maxbet
• Рурални општини и мали населби: по едно или две уплатни места на секое населено место

Правна дупка: неограничен број деловни простории со една лиценца

Клучен проблем за ширењето е постоечката законска рамка: приредувачите на игри на среќа во автомат клубови, со добивање само една лиценца, имаат можност да отворат неограничен број деловни простории. Ова го потврди и самото Министерство за финансии. Практичниот резултат: компанијата плаќа еднаш, а отвора каде сака и колку сака.

Нив буквално ги има на секој чекор, во деловни објекти, во згради, во куќи, до училишта и градинки. – Министерство за финансии, РСМ

 АЛАРМАНТНА СОСТОЈБА: Зошто ова е итно

1. Финансиска дренажа на семејствата

Сумата од 2,83 милијарди евра уплатени во 2025 година е споредлива со значаен дел од државниот буџет. Тоа значи дека огромен дел од приходите на македонските домаќинства не оди во потрошувачка, штедење или инвестиции , туку директно во касите на операторите на игри на среќа. Дел од истражувачите предупредуваат дека ова директно влијае врз личните буџети, задолжувањето и сиромаштијата.

2. Зависноста расте , особено кај младите

Истражувањето на ХОПС (2024), спроведено во Македонија, Косово и Србија кај лица помлади од 25 години, покажа дека 75% веќе имале искуство со игри на среќа. Процентот на проблематично коцкање се зголемил од 4,5% (2019) на 7,6% (2024) , скок од 69% за само пет години. Институтот за јавно здравје (ИЈЗ) укажа дека оваа статистика е директен одраз на средината во која растат младите.

Истражувањето на ЕСПАД покажа дека 14 ученици од оние кои посетуваат кладилници играат и на автомати , илустрирајќи го ескалацискиот ефект: кладилницата е влезна врата кон потешките форми на коцкање.

3. Физичката близина до деца е системски проблем

Кладилниците и автомат клубовите во Македонија честопати се наоѓаат во непосредна близина на основни и средни училишта, па дури и до влезови на детски игралишта. Ова не е случајност , тоа е резултат на законски вакуум кој не пропишува минимални растојанија од образовни и детски установи.

4. Отсуство на јавна транспарентност

Скандалозно е што во 2026 година не постои јавно достапен регистар на сите кладилници и автомат клубови по општини и населби во Македонија. Граѓанските иницијативи мораат да ги бројат преку Google Maps. УЈП поседува оперативен Надзорно-информациски систем (НИЗ) со кој online го следи работењето , но овие податоци не се јавно достапни.

Македонија е единствена земја во регионот каде граѓаните мораат самите да ги бројат обложувалниците со Google Maps , бидејќи државата не обезбедува јавен регистар.

 ЗАКОНОТ ЗА ИГРИ НА СРЕЌА: Потребен е СЕГА, без политички калкулации

Состојбата не е нова. Обидите за законски измени траат со години. А резултатот? Апсолутно ништо не е направено.

Историјат на блокирани реформи

Претходно, Собранието го изгласа закон кој требаше да ги дислоцира обложувалниците и објектите за игри на среќа. Тогашниот претседател Стево Пендаровски не го потпиша, со образложение дека измените биле донесени несоодветно , по брза постапка. Резултатот: законот не влезе во сила, а бројот на кладилници продолжи да расте.

Потоа дојдоа изборите. Имаше ветувања. Ветувањата останаа само ветувања. Според Џемал Абдиу од здружението Антикоцкање од Тетово: Од септември 2024 година немаме никаков одговор , апсолутно ништо не е направено.

Аргументите на лобито  и зошто не се доволни

Асоцијацијата на спортски обложувалници во Македонија (АСОМ) секогаш реагира со три аргументи:

• Загрозување на 10.000 директни работни места-ЛАГА
• Потенцијален буџетски дефицит од 280 милиони евра- ЛАГА
• Ризик од раст на нелегалното коцкање-НОТОРНА ЛАГА

Овие аргументи заслужуваат одговор, но не смеат да бидат причина за замрзнување на реформата. Ниедна развиена земја не го жртвува здравјето на своите граѓани и деца заради одржување на индустрија чиј деловен модел е изграден врз зависност. Словенија, Хрватска, Австрија , земји со идентична историја на коцкарски сектор , имаат јасна регулатива за дислокација, минимални растојанија и ограничувања на реклами.

Што треба да содржи новиот закон

Врз основа на истражувачките наоди и компаративни искуства, еден ефективен закон за игри на среќа мора да вклучи:

• Јавен онлајн регистар на сите лиценцирани објекти по општини , достапен за граѓаните
• Минимално растојание од образовни установи, здравствени објекти и детски игралишта
• Лиценца по деловна просторија (не неограничен број со една лиценца)
• Забрана за реклами насочени кон малолетници
• Задолжителни програми за превенција и лечење на зависност
• Построги казни за приредувачи кои дозволуваат влез на малолетни лица
• Регулација на онлајн коцкањето , сегментот кој моментално воопшто не се опфатен

Законот не е прашање на ДАЛИ — туку на koга. Секој месец на одложување значи уште повеќе млади Македонци заробени во зависност.

Може ли да се направи целосна база по општини?

Ова е клучното истражувачко прашање. Одговорот е: да , но бара пристап до официјални извори. Еве кои чекори се потребни:

1. Барање информации од јавен карактер до УЈП – листа на лиценцирани субјекти за игри на среќа, со адреси
2. Барање до Министерството за финансии – број на издадени лиценци по општини
3. Вкрстување со Централниот регистар на РСМ – активни субјекти со дејност 92.00 (игри на среќа)
4. Google Maps истражување по општини , метод потврден од граѓанска иницијатива во Центар
5. Теренски мониторинг во целевни општини (Скопје, Битола, Тетово, Охрид, Куманово, Струмица)

Резултатот би била прва јавна, пребарлива мапа на кладилници и автомат клубови по општини и населби во Македонија , документ кој не постои денес, а кој е неопходен за информирана јавна дебата.

  Законот мора да дојде , без политички пазарење

Македонија денес е земја со повеќе кладилници отколку библиотеки. Со повеќе слот-машини отколку детски паркови во одредени општини. Со 2,83 милијарди евра испумпани од џебовите на граѓаните во 2025 година , речиси четвртина од државниот буџет.

Проблемот е јасен. Решението е познато. Недостасува само едно: политичка волја.

Законот за игри на среќа не смее повторно да биде жртва на лобистички притисоци, изборни калкулации или административни бариери. Секое дополнително одложување е директна одлука да се жртвуваат граѓаните , особено младите , на профитот на коцкарската индустрија.

Ниедна земја не стана напредна со тоа што дозволи нејзините граѓани да го загубат последниот денар на слот-машина до училиштето на нивното дете.

Истражувачкото новинарство и граѓанското општество ги имаат броевите. Сега е ред на институциите да ги признаат  и да делуваат.

 

ИЗВОРИ И РЕФЕРЕНЦИ

• Државен завод за ревизија — Извештај за усогласеност на Основниот буџет на РСМ (2020)
• Управа за јавни приходи (УЈП) — Податоци за уплати во игри на среќа за 2025 г. (Телма ТВ, февруари 2026)
• Телма ТВ – Бизнис Објектив: Колку вреди индустријата со игри на среќа во Македонија? (23.02.2026)
• ХОПС — Истражување за зависност од коцкање кај млади (2024)
• ИЈЗ / ЕСПАД — Резултати од европска иницијатива за следење на трендови кај адолесценти (2024)
• Граѓанска иницијатива Шанса за Центар – Мапирање на обложувалници во Центар (2026)
• Здружение Антикоцкање, Тетово – Изјава на Џемал Абдиу
• com – Казино до Училиште: Македонија мора да го усвои Законот (мај 2026)

Сашо ДЕНЕСОВСКИ