АРНАУДОВ ВО МОЛК: Обвинител кој не одговара пред никого

Топ Вести - Слушај сега

Трудовиот инспекторат го затвори објектот, но јавниот обвинител Стојанче Арнаудов од Основното јавно обвинителство во Охрид не издаде ниту една наредба за пломбирање. Додека градилиштето е само “затворено”, а не “пломбирано како сцена на кривично дело”, доказите се губат секоја минута. Арнаудов молчи – ниту пред јавноста, ниту пред законот.

Охрид – Минаа четири дена од смртта на 28-годишниот Кристијан Љушев. Објектот каде што загина е затворен од страна на Државниот инспекторат за труд. Но, тоа не е доволно. Затворањето од Трудовиот инспекторат е административна мерка. Пломбирањето како сцена на кривично дело е кривично-правна обврска на јавниот обвинител.

Разликата е огромна. И таа разлика може да биде разликата меѓу правда и безказнивост.

Јавниот обвинител Стојанче Арнаудов од Основното јавно обвинителство во Охрид не ја исполни својата законска обврска. Не издаде наредба за пломбирање. Не даде изјава пред јавноста. Не објасни што е преземено и што не е преземено. Молчи.

---

РАЗЛИКА МЕЃУ ЗАТВОРАЊЕ И ПЛОМБИРАЊЕ

Административно затворање од Трудов инспекторат:

Според Законот за безбeдност и здравје при работа, Државниот инспекторат за труд има право и обврска да го запре работењето на објектот кога утврди груба повреда на прописите за безбедност што создава непосредна опасност за животот и здравјето на работниците и околината.

Што значи ова:

• Забрана за продолжување на градежни работи
• Забрана за користење на опасни предмети или опрема
• Можност за обнова на работите кога ќе се отстранат недостатоците

Што НЕ значи:

• Објектот е место на кривично дело
• Забрането е менувањето на било што на објектот
• Обезбедени се докази за кривична постапка
• Постои кривична одговорност

Кривично-правно пломбирање од Обвинителството:

Според членовите 198 и 211 од Законот за кривична постапка, јавниот обвинител е должен да го пломбира објектот каде се случило кривично дело и да наредит целосно обезбедување на местото на кривичното дело.

Што значи ова:

• Објектот е официјално место на кривично дело
• Апсолутна забрана за влез на било кого освен истражни органи
• Целосно “замрзнување” на состојбата – ништо не смее да се помести
• Обезбедување на докази за кривична постапка
• Кривична одговорност е во тек

Што НЕ може да се направи додека е пломбиран:

• Било какво работење на објектот
• Чистење, поместување, менување на било што
• Влез на работодавачот, работниците, сопствениците
• Отстранување на “недостатоците” или “надополнување” на заштитна опрема

---

ЗОШТО Е ОВА КРИТИЧНО

Сценарио 1: Само административно затворање (реалноста сега)

Трудовиот инспекторат утврдил дека објектот не ги исполнува безбедносните услови и го затворил. Но:

• Работодавачот може да влезе и да “средува” докази
• Може да се постави заштитна опрема која претходно не постоела
• Може да се “пронајдат” документи за обуки за безбедност
• Може да се “исправат” дефектите на дупка од лифтот
• Може да се усогласат изјавите на сведоците
• Може да се избришат траги

Со други зборови: Доказите можат да се манипулираат.

Сценарио 2: Кривично-правно пломбирање (како што треба да биде)

Обвинителот издава наредба за пломбирање како сцена на кривично дело. Тогаш:

• Апсолутна забрана за влез на било кого
• Полициски чувар на влезот 24/7
• Сé останува токму како што било во моментот на инцидентот
• Секој обид за влез или менување на докази е ново кривично дело
• Доказите се сочувани во оригинална состојба

Со други зборови: Правдата е можна.

---

ЗАКОНСКИТЕ ОБВРСКИ НА АРНАУДОВ

1. Издавање наредба за пломбирање (Член 211 став 5 од ЗКП)

Што велит законот:

“Јавниот обвинител може да наложи привремена забрана на влез во објектот или простор каде што е сторено кривичното дело и привремен престанок на работењето на објектот.”

Забелешка: Законот вели “може”, но кога станува збор за смртен случај на работа каде што постои основано сомневање за кривично дело од немар, ова е фактичка обврска, не опција.

Што требаше да стори Арнаудов:

Веднаш по увидот на 12 јануари, требаше:

1. Да издаде писмена наредба за пломбирање на целиот објект како сцена на кривично дело
2. Да ја достави наредбата до Секторот за внатрешни работи во Охрид
3. Да нареди полициско обезбедување – постојан чувар на влезот во објектот
4. Да постави полициска лента со ознака “место на кривично дело – забранет влез”
5. Да издаде посебна наредба до работодавачот за апсолутна забрана за влез

Што стори Арнаудов:

Ништо од ова не е сторено. Нема информации за издадена наредба за пломбирање. Нема информации за полициско обезбедување. Објектот е само “административно затворен” од Трудовиот инспекторат, што е сосема различна работа.

---

2. Наредување на итни криминалистичко-технички дејствија (Член 198 од ЗКП)

Што вели законот:

“Кога постои опасност дека траги на кривичното дело или предмети што можат да послужат како докази ќе се изменат, уништат или сокријат, јавниот обвинител е должен веднаш да преземе мерки.”

Што требаше да нареди Арнаудов:

До Секторот за криминалистичка полиција:

1. Фотографирање и видео-снимање:
   • Комплетна фото-документација на целото место од сите агли
   • Видео-снимање со 360-степени преглед
   • Детални снимки на диупката на лифтот, скелињата, заштитната опрема (или нејзиното отсуство)
   • Снимање на сите потенцијално релевантни детали
2. Изземање на предмети:
   • Лифтот (или делови од него) да се изземе и обезбеди
   • Скелињата и заштитната опрема да се изземат
   • Градежните дневници и евиденции
   • Сите документи од канцеларијата на градилиштето
3. Обезбедување на траги:
   • Биолошки траги (крв, ткива) на местото на падот
   • Дактилоскопски траги на лифтот и други релевантни површини
   • Материјални траги што укажуваат на механизам на инцидентот

Што стори Арнаудов:

Нема информации за издадени наредби до криминалистичката полиција. Нема информации за изземени предмети. Нема информации за обезбедени траги. Единствено што е познато е дека “полициски службеници извршиле увид”, што е апсолутен минимум.

---

3. Наредби за итни вештачења (Член 205-206 од ЗКП)

Што велит законот:

“Кога за утврдување или оценка на некој факт се потребни стручни знаења, јавниот обвинителот ќе определи еден или повеќе вештаци.”

Што требаше да наредит Арнаудов:

ИТНО – во рок од 24 часа:

1. Судско-медицинско вештачење:
   • Обдукција на телото (ова веројатно е сторено)
   • Утврдување на точна причина на смрт
   • Проценка на висина и начин на пад
   • Токсиколошка анализа
   • Детална документација на сите повреди
2. Вештачење на безбедност на работа:
   • Дали објектот ги исполнувал минималните безбедносни стандарди
   • Која заштитна опрема требало да постои
   • Дали работникот бил обучен
   • Дали работодавачот ја сторил проценката на ризик
   • Која е причината за инцидентот

Што стори Арнаудов:

Нема информации за наредени вештачења освен, веројатно, стандардната обдукција. Ова значи дека критичните прашања останале без одговор:

• Дали лифтот бил безбеден?
• Дали постоела заштитна опрема?
• Дали работодавачот ги почитувал прописите?

Без овие одговори нема кривична постапка.

---

4. Сослушување на осомничени и сведоци (Член 206-208 од ЗКП)

Што велит законот:

“Јавниот обвинител е должен да ги сослуша сите лица за кои постои основано сомневање дека сториле кривично дело, како и сите сведоци кои располагаат со релевантни информации.”

Што требаше да стори Арнаудов:

ИТНО – во рок од 48 часа:

1. Сослушување на работодавачот:
   • Кој е работодавачот на Кристијан Љушев?
   • Дали имало договор за вработување?
   • Дали е направена проценка на ризик?
   • Дали работниците биле обучени за безбедна работа?
   • Дали имало заштитна опрема?
2. Сослушување на одговорното лице за безбедност:
   • Дали е именувано такво лице (законска обврска)?
   • Кои безбедносни мерки биле применети?
   • Дали биле спроведени обуки?
3. Сослушување на работниците – сведоци:
   • Што точно се случило?
   • Дали имало заштитна опрема?
   • Дали работникот бил обучен?
   • Каква била практиката на градилиштето?
4. Сослушување на инспекторите:
   • Кога последен пат е вршен инспекциски надзор?
   • Дали биле забележани неправилности?
   • Дали биле преземени мерки?

Што стори Арнаудов:

Нема информации за сослушани осомничени. Нема информации за сослушани сведоци. Нема информации дури ни за утврдено кој е работодавачот. Ништо.

---

5. Побарување на документација (Член 203 од ЗКП)

Што велит законот:

“Јавниот обвинител може да побара од физички и правни лица да достават предмети и списи кои можат да послужат како докази.”

Што требаше да побара Арнаудов:

ОД РАБОТОДАВАЧОТ:

1. Договор за вработување на Кристијан Љушев
2. Евиденција за спроведени обуки за безбедност
3. Проценка на ризик за работното место
4. План за безбедност и здравје
5. Евиденција за обезбедена заштитна опрема
6. Евиденција за спроведени здравствени прегледи

ОД ГРАДЕЖНИОТ ИНСПЕКТОРАТ:

1. Градежна дозвола
2. Записници од инспекциски надзори
3. Евентуални решенија за неправилности
4. Документација за проектот

ОД ТРУДОВИОТ ИНСПЕКТОРАТ:

1. Записници од инспекциски надзори (ако има такви)
2. Решението за затворање на објектот
3. Утврдени повреди на прописите

ОД ФИРМАТА “ИНТЕГРА БИТОЛА” (изведувач):

1. Договор со инвеститорот
2. План на изведба
3. Градежен дневник
4. Евиденција на вработени работници

Што побара Арнаудов:

Нема информации за побарана документација. Нема информации за достав ени документи. Ништо.

---

ОБВРСКА ЗА ЈАВНО ИНФОРМИРАЊЕ

Што велит законот (Член 8 од Законот за Јавното обвинителство):

“Јавното обвинителство ги информира јавноста и медиумите за својата работа, во согласност со прописите кои го уредуваат пристапот до информации од јавен карактер.”

Што треба да стори Арнаудов:

Веднаш – во рок од 24 часа по инцидентот:

1. Издавање на официјално соопштение:
   • Дали е поведена истрага
   • Што е квалификацијата на делото (кривично дело од немар, несреќен случај, итн.)
   • Кои мерки се преземени
   • Кои институции се вклучени

По завршување на итните мерки – во рок од 48-72 часа:

2. Прес-конференција или детално соопштение:
   • Што е утврдено на увидот
   • Кои вештачења се наредени
   • Кои осомничени има
   • Кои се дополнителни чекори во истрагата
   • Временска рамка за завршување на истрагата

Редовно – секои 7-10 дена:

3. Информации за напредокот:
   • Статус на вештачењата
   • Статус на сослушувањата
   • Дополнителни мерки што се преземаат

Што стори Арнаудов:

Апсолутно ништо. Четири дена по инцидентот, Основното јавно обвинителство во Охрид не издаде ниту едно јавно соопштение. Ниту еден коментар. Ниту една информација. Тотално молчење.

---

ЗОШТО ОВА Е НЕПРИФАТЛИВО

1. Јавниот интерес

Смртта на младиот човек на градилиште не е приватна работа. Тоа е прашање од јавен интерес. Јавноста има право да знае:

• Дали државата ги штити своите граѓани
• Дали институциите ја вршат својата работа
• Дали виновните ќе одговараат

2. Одговорност на обвинителството

Обвинителството не е приватна агенција. Тоа е јавна институција што работи во име на граѓаните. Обвинителството е должно да одговара пред јавноста за своето работење – или неработење.

3. Притисок врз виновните

Кога обвинителството молчи, виновните се чувствуваат безбедно. Тие знаат дека нема притисок, дека нема интерес, дека случајот полека ќе заспие. Јавноста ја заборава. Медиумите одат понатаму. Правдата исчезнува.

4. Превенција на идни трагедии

Ако овој случај не се реши одговорно и јавно, тоа испраќа порака: може да градите како што сакате, може да не почитувате прописи, може да ризикувате животи – ништо нема да се случи.

---

ПРАШАЊА ЗА АРНАУДОВ

Редакцијата на овој весник упатува јавен повик до јавниот обвинител Стојанче Арнаудов од Основното јавно обвинителство во Охрид да одговори на следниве прашања:

Прашања за преземените мерки:

1. Дали сте издале наредба за пломбирање на објектот како место на кривично дело? Ако не, зошто не?
2. Дали сте наредиле полициско обезбедување на објектот? Ако не, зошто не?
3. Дали сте наредиле криминалистичко-технички увид и обезбедување на докази? Ако да, кои докази се обезбедени?
4. Дали сте наредиле вештачења? Ако да, кои вештачења и кога очекувате резултати?
5. Дали сте сослушале некои осомничени? Ако да, кои? Ако не, зошто не?
6. Дали сте побарале документација од работодавачот и надлежните институции? Ако да, која документација? Ако не, зошто не?

Прашања за квалификацијата:

7. Како го квалификувате настанот – како кривично дело или како несреќен случај? Објаснете ја правната основа.
8. Дали сметате дека постојат основи за сомневање дека е сторено кривично дело од немар? Ако не, врз основа на што сте дошле до тој заклучок?
9. Дали планирате да поднесете обвинение? Ако да, против кого и за кое кривично дело? Ако не, зошто не?

Прашања за временската рамка:

10. Колку време предвидувате да трае истрагата? Што се пречките за побрзо завршување?
11. Зошто не се издаде јавно соопштение веднаш по инцидентот? Дали сметате дека јавноста нема право да знае што се случува?

Прашање за претходната постапка:

12. Дали знаете дека во јуни 2025 година е поднесена кривична пријава против истата градежна компанија? Дали знаете дека Вишото јавно обвинителство во Битола одлучило да не постапува? Дали тоа влијаело на вашето постапување?

---

ЗАКЛУЧОК: Молчењето како стратегија

Четири дена по смртта на Кристијан Љушев, јавниот обвинител Стојанче Арнаудов остана во потполно молчење. Нема издадена наредба за пломбирање. Нема информации за обезбедени докази. Нема информации за сослушани осомничени. Нема јавно соопштение. Нема одговорност.

Трудовиот инспекторат го стори своето – го затвори објектот. Но, тоа не е доволно. Административното затворање не ги заштитува доказите. Не ја обезбедува правдата. Не ги однесува виновните пред суд.

Само обвинителството може да го направи тоа. И обвинителството молчи.

Ова молчење не е случајно. Ова молчење е стратегија. Стратегија на чекање додека јавноста ќе заборави. Додека медиумите ќе одат понатаму. Додека случајот ќе заспие.

Но, Кристијан Љушев не смее да се заборави. Неговата смрт не смее да се третира како уште една статистика. Обвинителот Арнаудов мора да одговори – пред законот, пред јавноста, пред семејството на Кристијан.

Прашањата се поставени. Јавноста чека одговори. Арнаудов не може повеќе да молчи.

---

Правда за Кристијан Љушев. Одговорност за Стојанче Арнаудов.

Сашо Денесовски