КРВТА НА КРИСТИЈАН ЉУШЕВ: Системски колапс на државата што убива

Топ Вести - Слушај сега

Младиот охриѓанец загина на необезбедено градилиште додека институциите гледаат настрана. Обвинителството го игнорираше предупредувањето, инспекциите не постојат, а 90% од градилиштата во земјата се смртоносни замки.

Охрид/Скопје – На 12 јануари 2026 година, во 15 часот попладне, животот на 28-годишниот Кристијан Љушев се прекина во пад од петти кат на станбена зграда во изградба во Охрид. Обидите за реанимација во Специјалната болница „Св. Еразмо” биле неуспешни. Македонската креативна сцена ја изгуби една од најталентираните личности – видеограф, фотограф и продуцент чии дела ги допираа срцата на илјадници.

Но, Кристијан не загина во несреќен случај. Тој загина во систем кој систем ги убива своите граѓани.

---

НАЈАВЕНА ТРАГЕДИЈА

Шест месеци пред смртта на Кристијан, адвокатот Војо Димоски поднесол кривична пријава. Датум: јуни 2025 година. Обвинет: градежната компанија и нејзиниот управител. Причина: несовесно градење што предизвикало штета на околните објекти.

“Несовесно градејќи зграда, без при тоа да бидат спречени од надлежните, ги оштетија околните објекти до степен истите да се опасни за живеење”, напишал Димоски во својата пријава.

Одговорот на Вишото јавно обвинителство во Битола беше брз и безмилосен: во август 2025 година, само два месеца подоцна, постапката беше затворена. Без објаснување. Без истрага. Без последици.

Четири месеци потоа, Кристијан Љушев паднал од петти кат на истата та зграда.

“Предупредувавме за опасната градба – еден млад човек денес е трагично загинат”, реагираше Димоски на социјалните мрежи по трагедијата, додавајќи: “Паметните учат на туѓи, а помалку паметните на своите грешки! Ние како општество одамна не учиме никакви лекции! Жално!”

---

ДРЖАВАТА ШТО НЕ ПОСТОИ

Според Законот за безбедност и здравје при работа, работодавачот е должен да обезбеди безбедни услови за работа, да преземе мерки за заштита од професионални ризици и да организира давање на прва помош. При смртен случај, работодавачот мора веднаш, а најдоцна во рок од 48 часа, писмено да го извести надлежниот орган.

Глобата за непочитување на овие прописи изнесува од 500 до 4.000 евра, зависно од големината на работодавачот.

Но, што значат 4.000 евра кога можеш да градиш како што сакаш? Што значи законот кога инспекциите не доаѓаат? Што значи животот на еден работник кога обвинителството одбива да постапува?

Трудовата инспекција: Фантом институција

Колку инспектори има за колку градилишта во Охрид? Колку во цела Македонија? Кога последен пат е извршена инспекција на градилиште? Колку казни се изречени за необезбедени градилишта во 2025 година?Ниту една..

Тишина.

Службени податоци не постојат. Јавни извештаи не се објавуваат. Инспекции не се вршат. Само понекогаш, кога веќе е доцна, кога веќе некој загинал, доаѓа јавниот обвинител, полициските службеници и Државниот инспекторат за труд за “увид на местото на настанот”.

Градежниот инспекторат: Стража што спие

Како е дозволено отворање на градилиште спротивно на закон? Зошто не се презеле мерки по претходните пријави на адвокатот Димоски? Кој издал градежна дозвола за објект кој ги уништува околните зградии објекти?

Оваа редакција се обиде да добие одговор од Градежниот инспекторат во Охрид. До моментот на објавување на овој текст, не добивме одговор.

Но, одговорот е веќе таму – на улиците на Охрид, на секое необезбедено градилиште, на секој отворен шахта, на секои купчина градежен материјал посеана на тротоар, на улица..

---

СЛУЧАЈОТ ЛАЗОРОВСКИ: Илустрација на системот

Додека обичните граѓани се борат да добијат дозволи и се судираат со бирократијата, екс-началникот Жарко Лазоровски спокојно нарачува монтирање на мебел во зграда каде што нема имотни листови и каде што сé уште се води како објект во изградба.

Ова не е само приказна за привилегии. Ова е приказна за систем во кој законот важи за некои, а за други не.

Ова е систем во кој:

• Влијателните градат како што сакаат
• Обичните граѓани чекаат години за дозволи
• Работниците работат без заштита
• Младите луѓе гинат на градилишта

---

90% НЕОБЕЗБЕДЕНИ ГРАДИЛИШТА: Национална катастрофа

Прошетајте низ Охрид. Прошетајте низ Скопје. Прошетајте низ било кој град во Македонија. Пребројте ги градилиштата. Потоа пребројте колку од нив се оградени со тараби. Колку имаат безбедносни натписи. Колку имаат обезбедени пристапи.

Одговорот е застрашувачки: речиси ниту едно.

Што се гледа на македонските градилишта:

Отворени шахти и јами – без ограда, без предупредувачки ленти, понекогаш буквално на тротоар каде што минуваат деца

Градежни материјали на јавни површини – тули, арматура, песок, цемент – сé тоа расфрлано по улици, блокира тротоари, опасност за сообраќајот

Работници без заштитна опрема – без кацига, без појас, без заштитни чевли. Работат на височина, на скелиња без мрежи, на отворени отвори од каде што паѓаат во празнина

Скелиња без обезбедување – понекогаш составени од дрвени гредички, понекогаш со дупки низ кои може да се падне

Работа ноќе без осветлување – со фенерчиња од мобилни телефони, на височини, на опасни позиции

Статистиката што ја негираат:

Официјални податоци за број на повреди и смртни случаи на градилишта се неточни, непотполни и често сокриени. Многу инциденти воопшто не се пријавуваат – особено кога работниците работат “на црно”, без договор, без осигурување.

Но, секој кој има очи за гледање знае: над 90% од градилиштата во Македонија не ги исполнуваат ни минималните безбeдносни стандарди.

---

ЗОШТО РАБОТНИЦИТЕ ПРИФАЌААТ?

Најчестото прашање е: зошто работниците работат под такви услови? Зошто не побараат заштитна опрема? Зошто не одбијат да работат?

Одговорот е едноставен и жесток: немаат избор.

Во земја каде што невработеноста е висока, каде што плата од 300-400 евра е “добра”, каде што милиони се на работ на егзистенција, работниците работат под секакви услови. Или ќе работиш без кацига, или нема да работиш воопшто.

Голем дел од работниците на градилишта се:

• Вработени “на црно” без договор
• Дневно наемани без било какви права
• Од руралните средини, без алтернативни опции
• Под константен притисок од работодавачот
• Свесни дека притужбата значи отказ

Работодавачите го знаат ова. Тие знаат дека нема да има инспекција. Знаат дека нема да има казна. Знаат дека дури и ако некој загине, тоа ќе се третира како “несреќен случај”, а не како кривично дело.

---

КРИВИЧНАТА ОДГОВОРНОСТ

За градежната фирма “Интегра Битола”

Според достапните информации, “Интегра Битола” е фирмата одговорна за градбата на објектот каде што загина Кристијан Љушев. Нивната кривична одговорност може да вклучува:

Причинување смрт од немар – ако се докаже дека не преземале доволни безбедносни мерки, а биле должни и можеле да го направат тоа

Повреда на правата на работниците при работа – систематско непочитување на прописите за безбедност

Предизвикување општа опасност – ако градилиштето било опасност не само за работниците туку и за минувачите

Според Кривичниот законик на РСМ, причинување смрт од немар се казнува со затвор од шест месеци до пет години.

За “Home for You” и “Имобиларе”

Нејасна е точната улога на овие фирми во случајот. Ако се работи за инвеститори, нивната одговорност е во изборот на изведувач и надзорот над работењето. Ако се работи за посредници во продажбата, нивната одговорност е помала но не и непостоечка.

Што е јасно е дека Кристијан Љушев работел во објект кој сé уште не е целосно завршен, веројатно како ангажиран за монтажа , а дека во објектот нема соодветни безбедносни услови.

За градежниот инспекторат

Инспекторите кои дозволиле нелегално градилиште или не преземале мерки по претходните пријави можат да одговараат за:

Злоупотреба на службена должност – ако дозволиле градење спротивно на закон во замена за каква било корист

Груба повреда на службена должност – ако не го извршувале својот работен долг да вршат инспекции

Непријавување на кривично дело – ако виделе неправилности а не постапиле

За Јавното обвинителство

Најтешката одговорност паѓа на Вишото јавно обвинителство во Битола. Со одлуката да не постапува по кривичната пријава од јуни 2025 година, обвинителството фактички го потпиша смртниот сертификат на Кристијан Љушев.

Кривичната одговорност на обвинителите е тешка за докажување, но дисциплинската и моралната одговорност се очигледни. Некој мора да одговори на прашањето: врз основа на што одлучивте да не постапувате?

---

СИСТЕМСКИТЕ ПРИЧИНИ

1. Корупција

Градилиштата често се обезбедуваат со мито наместо со тараби. Инспекторите се “партнери” со локалните моќници. Политичките врски важат повеќе од законот.

2. Неефикасни инспекции

Неколкумина инспектори за стотици градилишта. Невозможност за ефективна контрола. Фокус на “документација” наместо реална контрола на терен.

3. Политичка заштита

Градежните компании се во сопственост на политички врзани лица. Инспекторите се партиски именувани. Критиките за нелегална градба се третираат како “политички напади”.

4. Економска принуда

Работниците се принудени да работат под секакви услови. Работодавачите го злоупотребуваат нивниот очај. Системот го толерира ова.

5. Квалификација како “несреќен случај”

Најопасната тенденција е третирањето на смртните случаи на градилишта како “несреќни случаи” наместо како кривични дела од немар. Ова значи прекршочна постапка, мала глоба, ниту еден ден затвор.

---

ПОВИК ЗА ПРАВДА

Колегите, пријателите и семејството на Кристијан Љушев се простуваат од талентиран млад човек со ретка сензибилност, огромен потенцијал и човечка топлина. Неговиот стрико и соработник, Томе Љушев – Шпанец, вели: “Кристијан беше исклучителна личност. Продукцијата ‘Шпанец’ никогаш нема да биде иста без него. Неговиот дух, насмевка и стил ќе ни недостасуваат засекогаш.”

Но, болката на семејството не смее да остане само болка. Таа мора да се претвори во гнев. Гневот мора да се претвори во барање за правда. Правдата мора да донесе системска промена.

Што мора да се случи веднаш:

1. Повторно отворање на истрагата Вишото јавно обвинителство мора да го преиспита својот став и да ја отвори кривичната постапка. Ова не е опција – тоа е обврска.

2. Кривични пријави против сите одговорни Работодавачот, одговорните во градежниот инспекторат, сите кои придонесоа за трагедијата мора да одговараат.

3. Национална кампања за контрола на градилишта Влада, инспекции, полиција – сите мора да излезат на терен. Сите необезбедени градилишта мора да се затворат. Сите работодавачи кои не почитуваат прописи мора да се казнат.

4. Јакнење на инспекциските служби Повеќе инспектори, повеќе обука, повеќе опрема, повеќе независност од политика.

5. Зголемување на казните Глобата од 4.000 евра е смешна. Затворската казна мора да биде неизбежна за работодавачите кои создаваат смртоносни услови.

---

ЗАКЛУЧОК: Не смееме да молчиме

Смртта на Кристијан Љушев не е изолиран инцидент. Тоа е симптом на длабока системска криза во која државните институции системски не ги извршуваат своите основни обврски за заштита на животите на граѓаните.

Секое необезбедено градилиште е потенцијално место на убиство. Секој инспектор кој не го врши својот работен долг е потенцијален соучесник. Секој обвинител кој одбива да постапува е потенцијален виновник.

Кристијан Љушев не смее да биде уште една жртва на системот кој ќе падне во заборав.

Неговата смрт мора да биде преломна точка. Преломна точка за темелна реформа на начинот на кој државата ги штити животите на граѓаните на градилиштата. Преломна точка за правда во систем кој ја изгубил правдата. Преломна точка за надеж во општество кое ја изгубило надежта.

Прашањето не е “дали беше несреќен случај”. Прашањето е “зошто државата го дозволи ова да се случи и зошто толерира 90% необезбедени градилишта низ целата земја?”

Одговорот на ова прашање бара кривична, дисциплинска и политичка одговорност на сите нивоа – од инспекторите на терен до министрите во владата.

Правда за Кристијан значи промена на системот. Затоа што следната жртва може да биде било кој од нас.

---

[Редакциска забелешка]: Редакцијата на Охридскај испрати барање до Вишото јавно обвинителство во Битола, Градежниот инспекторат во Охрид, Трудовиот инспекторат и фирмите “Интегра Битола”, “Home for You” и “Имобиларе” за коментар на наводите во овој текст. До моментот на објавување, не добивме одговор. Ќе ги објавиме сите одговори кои ќе пристигнат.

 Доколку имате информации за овој или сличен случај, контактирајте не на: [kotvaoh@yahoo.com]

---

Почивај во мир, Кристијан Љушев (21.04.1997 – 12.01.2026)

Еден ден, повторно ќе фоткаме заедно.

Сашо Денесовски-Охридскај