Зошто месото станува поскапо, а земјоделците осиромашуваат?

Топ Вести - Слушај сега

Свинското месо стана поскапо во продавниците деновиве, но гоените животни се, сепак, евтино на пазарот, додека свинското месо во месарниците е скапо, па се поставува прашањето кој во синџирот од производител до потрошувач заработува најмногу, пишува РТС.

- Advertisement -

Агроекономистот Жарко Галетин за РТС изјави дека пазарот на месо е нестабилен и дека купувачите ја диктираат цената, додека малите производители се најмногу изложени на ризик.

Тој рече дека државата би можела да ги зголеми капацитетите за добиток, така што во тој случај нема да бидеме зависни од увоз, особено од свинско месо од ЕУ, кое е поевтино, и дека дополнителното стимулирање на домашните производители би значело и поголема еднаквост на пазарот.

Понудата на свинско месо е поголема од побарувачката, а прометот кај месарниците во текот на ноември, декември и почетокот на јануари беше помал за околу десет проценти.

Прасињата со тежина од 16 до 25 килограми чинат околу 380 динари за килограм, додека свињите со тежина од 80 до 120 килограми чинат околу 200 динари за килограм. Во Рашка област, прасињата со иста тежина чинат околу 400 динари за килограм, а гојните прасиња со тежина од 80 до 120 килограми чинат околу 190 динари за килограм.

Во Шумадија, свињите со тежина од 80 до 120 килограми чинат околу 180 динари за килограм. Во Ниш, цената на прасињата варира, додека цената на свињите со тежина од 80 до 120 килограми е околу 200 динари за килограм.

Во Чачак, прасињата чинат околу 380 до 400 динари за килограм, а свињите чинат околу 200 до 250 динари за килограм.

Цени на месото во малопродажните синџири:

– свински бут со коска: 599 динари за килограм;

– свинска рама со коска: од 619 до 839 динари по килограм;
– свински врат: од 499 до 649 динари по килограм;
– свинска бутка без коски: од 639 до 899 динари по килограм;
– свинско филе: од 799 до 999 динари по килограм.

Во текот на зимскиот период, кога свинското месо најмногу се купува поради празниците, земјоделците честопати немаа на кого да ги продадат своите гоени свињи. Само производителите кои имаа договори за купување со кланици се снаоѓаа малку подобро.

Жарко Галетин, во Утринската програма на РТС, рече дека големата разлика помеѓу цената на гоените животни и цената на месото секогаш оди на штета на примарните производители, и дека цената што би ги задоволила би била околу 280 до 300 динари за килограм, што би им овозможило да работат „на позитивна нула“.

Галетин, сепак, истакнува дека пазарот на добиток е нестабилен бидејќи производителите не можат да го контролираат, туку цената ја одредуваат купувачите, кланиците и трговците.

„На пазарот на жив добиток, не можете да ја диктирате цената и да бидете сигурни дека ќе ги покриете вашите трошоци на долг рок. Пазарот на гоени животни е најслабата алка, а цената потоа се „акумулира“ преку преработка и трговија, па завршуваме со ситуација каде што гоените животни се евтини, а месото е скапо. Тогаш кланиците и трговците заработуваат најмногу“, нагласува Галетин.

Според него, кланиците и големите малопродажни синџири ја диктираат цената, па затоа имаат, кажано на народот, „нож и векна леб“, со јасно дефинирана добивка.

Соговорникот на РТС додава дека пазарот на месо е „со ниска еластичност“, па затоа зголемувањето на цената од десет проценти води до пад на побарувачката од само три до четири проценти, што сепак им овозможува на купувачите да остварат профит.

„Трговците го „чувствуваат пулсот“ на потрошувачите и проверуваат до каде можат да се зголемат цените без значителен пад на прометот“, вели Галетин.

Тој истакнува дека долгорочните договори за купување меѓу производителите и купувачите би можеле да бидат решение за постабилен пазар, под услов да се почитуваат трошоците за производство, како и интересите на кланиците и трговците.

„Седумдесет до осумдесет проценти од понудата доаѓа од мали и средни производители кои немаат капацитет или пазарен авторитет за склучување големи аранжмани. Спасот за нив е да ги здружат силите и да ја консолидираат својата понуда, со цел да станат посериозни преговарачи“, вели агроекономистот.

На прашањето што може да направи државата, Галетин одговара дека е потребно да се зголемат капацитетите за производство на добиток за Србија да не зависи од увоз, особено од свинско месо од ЕУ, кое е поевтино, и дека е потребно дополнително да се стимулираат домашните производители за да бидат рамноправни на пазарот.