Заканата на американскиот претседател Доналд Трамп дека ќе воведе казнени тарифи за секој што ќе се обиде да го спречи да го преземе Гренланд беше последната капка за многу европски влади

Топ Вести - Слушај сега

Заканата на американскиот претседател Доналд Трамп дека ќе воведе казнени тарифи за секој што ќе се обиде да го спречи да го преземе Гренланд беше последната капка за многу европски влади. По една година тензии откако Трамп се врати во Белата куќа, разговорите за непосреден трансатлантски развод стануваат сè погласни, а некои функционери ја гледаат „коалицијата на добронамерните“ како основа за нов сојуз без САД, пишува Политико.

- Advertisement -

Европските функционери приватно го опишуваат потегот на Трамп во врска со суверената данска територија како „луд“ и „забеган“, верувајќи дека заслужува најстрога европска одмазда за она што го сметаат за јасен и неиспровоциран напад врз сојузниците.

– Ова е чекор предалеку. САД ја критикуваат Европа дека е слаба пред Трамп. Има вистина во тоа, но има црвени линии – рече еден европски дипломат, зборувајќи со медиумите под услов да остане анонимен.

Иднина без САД

Преовладувачко верување меѓу високите европски функционери е дека Америка на Трамп повеќе не е сигурен трговски или безбедносен партнер и дека постои итна потреба да се планира  иднината.

– Постои промена во американската политика и во многу погледи таа е трајна. Чекањето да помине не е одговорот. Она што треба да се направи е уреден и координиран премин кон нова реалност – рече висок европски владин претставник.

Таквиот процес веројатно би довел до радикално преобликување на Западот и би го нарушил глобалниот баланс на моќ. Последиците се движат од трансатлантска економска штета од зголемените трговски тензии, до безбедносни ризици. И САД веројатно би сноселе дел од трошоците, на пример преку губење на пристапот до мрежата од европските воени бази и логистичка поддршка што е клучна за проекција на моќ во Африка и на Блискиот Исток.

Коалиција на подготвените како нов модел

Додека некои влади, како што е италијанската предводена од Џорџа Мелони, се обидуваат да ги спасат односите, многу дипломати и службеници веќе размислуваат што би донел долгорочен прекин со Вашингтон. За повеќето, тоа е болна перспектива што означува крај на 80 години соработка и смртоносен удар за НАТО во неговата сегашна форма.

Сепак, за некои службеници не е тешко да се замисли иднината без САД. Таканаречената „Коалиција на подготвените“ која се формираше за поддршка на Украина се издвојува како модел, преку кој европските земји, вклучувајќи ги и земјите што не се членки на ЕУ, како што се Велика Британија и Норвешка, научија ефикасно да дејствуваат без Америка.

„Вашингтонската група“

Советниците за национална безбедност од 35 влади се во редовен контакт, а нивото на доверба меѓу нив е високо. Соработката не е само на ниво на службеници – самите национални лидери тесно соработуваат.

Лидерите како што се Кир Стармер од Обединетото Кралство, Емануел Макрон од Франција, Фридрих Мерц од Германија, како и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, комуницираат редовно, честопати во исти групен разговор.

– Кога работите почнуваат брзо да се движат, тешко е да се координираат, а овој разговор е навистина ефикасен – рече лице запознаено со договорите.

Овој неформален договор е познат како „Вашингтонската група“, именуван по групата европски лидери кои минатиот август ја посетија Белата куќа со украинскиот претседател Володимир Зеленски.

Кон нов безбедносен сојуз

Форматот „Коалиција на подготвените“ би можел да стане основа за нов безбедносен сојуз во ерата кога САД повеќе не ја поддржуваат европската безбедност. Самиот Зеленски учествува во разговорите, што отвора можност за вклучување на украинската воена моќ. Со оглед на тоа што Украина е најмилитаризираната земја во групата, со огромна армија и софистицирана индустрија за беспилотни летала, нејзиното здружување на силите со Франција, Германија, Полска и Обединетото Кралство би создало импозантна вооружена сила.

Во меѓувреме, од Брисел доаѓаат конкретни иницијативи. Европскиот комесар за одбрана Андриус ​​Кубилиус предложи постојана армија на ЕУ од 100.000 војници и ја оживеа идејата за Европски совет за безбедност, додека Фон дер Лајен промовираше нова европска безбедносна стратегија.

Лидерите на ЕУ ќе се состанат на итен самит за да го калибрираат својот одговор на заканите на Трамп, а дискусијата би можела да се прошири и на иднината на европската безбедност. Со оглед на тоа што се очекува Трамп да пристигне на Светскиот економски форум во Давос, постои и можност за директни разговори.

По разговорите со Мерц, Макрон, Стармер и со шефот на НАТО, Марк Руте, Фон дер Лајен во неделата изјави дека Европејците ќе „стојат цврсто“ во својата посветеност на заштитата на Гренланд.

– Ќе се соочиме со овие предизвици за нашата европска солидарност со стабилност и со решителност – рече таа.