Саудиски пари, турска моќ и пакистанска нуклеарна сенка

Топ Вести - Слушај сега

Се реди нов безбедносен мозаик низ Блискиот Исток и во Африка. Саудиска Арабија, Египет и Пакистан ги засилуваат одбранбените врски. Турција испраќа сигнали дека сака да се приклучи. Дел од аналитичарите веќе зборуваат за „исламско НАТО“. Други предупредуваат дека станува збор за пофрагментирана и попрагматична игра.

- Advertisement -

„Откако ќе биде потпишан, овој трилатерален договор, кој некои го нарекуваат ‘исламско НАТО’, би ја комбинирал пакистанската нуклеарна енергија со саудиските пари и турската воена моќ“, анализира Дојче Веле.

Минатата недела, саудискиот министер за надворешни работи принцот Фајсал бин Фархан се сретна со египетскиот колега Бадр Абделати на маргините на Светскиот економски форум во Давос.

Официјално се разговарало за прашања од заеднички интерес. Неофицијално, фокусот бил ставен врз нови безбедносни договори и координација во нестабилниот регион.

Паралелно, претседателот на Сомалија, Хасан Шеик Мохамуд, се подготвува за посета на Саудиска Арабија. Таму се очекува потпишување одбранбен договор.

Вклучувањето на Сомалија би ја зацврстило контролата врз теснецот Баб ел-Мандеб. Тој морски премин ги поврзува Црвеното Море и Аденскиот Залив. Рутата е клучна за глобалната трговија.

Сојуз што ја менува географијата

Интересот не завршува тука. „Блумберг“ објави дека Турција размислува да се приклучи кон договорот за стратешка одбрана меѓу Ријад и Пакистан. Таков триаголник би споил различни ресурси. Пакистанската нуклеарна моќ, саудиските финансии и турската воена индустрија и оперативно искуство.

Италијанскиот геополитички аналитичар Серџо Рестели оцени дека ова не би бил симболичен блок. Според него, комбинацијата на воени капацитети и контрола врз стратешки водни патишта може да создаде безбедносна оска без преседан во муслиманскиот свет.

Повлекување на американската сенка

Сосема поинаков агол нуди Сами Хамди, директор на лондонска консултантска фирма за ризик. Тој смета дека клучниот мотив е слабеењето на американскиот безбедносен чадор. Регионот, според него, сè помалку верува дека САД ќе интервенираат како порано.

Хамди потсетува на 2019 година, кога нападите врз саудиските нафтени постројки не добија силен американски одговор. Сличен сигнал, според него, испратил и израелскиот удар врз политичкото раководство на Хамас во Доха во 2025 година.

Ривалства под површината

Во исто време, растат тензии меѓу Саудиска Арабија и Обединети Арапски Емирати. Двете земји поддржуваат различни фракции во Судан и Јемен. Во декември, Ријад изведе воздушни напади врз камп на Јужниот преоден совет во Јемен, група блиска до Абу Даби.

ОАЕ, пак, неодамна склучија сеопфатен договор со Индија. Индија стана нивен најголем купувач на течен природен гас и клучен партнер во нуклеарната соработка. Хамди ова го чита како политичка порака. Абу Даби сака да покаже дека има алтернативни сојузи и глобален углед.

Претерување или нова реалност

И покрај спротивставените интереси, дел од експертите сметаат дека нема вистински раскол меѓу Ријад и Абу Даби. Двете земји учествуваат во мировната иницијатива на американскиот претседател. Турција, иако потенцијален партнер на Саудиска Арабија, истовремено одржува блиски врски со Емиратите.

Според Хамди, терминот „исламско НАТО“ е пренагласен. Договорите, вели тој, повеќе се насочени кон трансфер на технологија и зголемена автономија. Идеолошките разлики и националните интереси остануваат длабоки.