ОТВОРЕТЕ ГИ ОЧИТЕ, ОБВИНИТЕЛУ АРНАУДОВ: Од немар до можно убиство

Додека обвинителот Стојанче Арнаудов молчи, прашањата се множат и стануваат сè потемни: Каде е надзорниот орган? Каде е oфицерот за безбедност? Како екс-началникот Лазоровски купи стан во нелегален објект? Зошто Внатрешната контрола на МВР не е вклучена? И најстрашното прашање од сите: Дали ова воопшто е несреќен случај, или Кристијан Љушев беше убиен?

Охрид – Седум дена по смртта на Кристијан Љушев, јавниот обвинител Стојанче Арнаудов продолжува да молчи. Седум дена во кои клучните прашања останаа без одговор. Седум дена во кои доказите се губат. Седум дена во кои најстрашната можност – дека ова воопшто не е несреќен случај – не е ниту разгледана.

Обвинителу Арнаудов, време е да ги отворите очите. Затоа што она што го игнорирате не е само системска небезбедност. Она што го игнорирате може да биде убиство.

---

ПРАШАЊЕ ПРВО: Каде е надзорниот орган?

Законската рамка:

Според Законот за градење, за секој градежен објект мора да биде назначен надзорен орган. Ова не е препорака – ова е законска обврска.

Член 168 од Законот за градење:

“Инвеститорот е должен да обезбеди стручен надзор во текот на градењето на градбата.”

Член 169:

“Стручниот надзор се врши од правно или физичко лице – носител на лиценца за градење овластено за вршење на стручен надзор.”

Улогата на надзорниот орган:

Надзорниот орган не е декоративна функција. Надзорниот орган има конкретни обврски:

1. Безбедност на конструкцијата:

• Следење дали градбата се изведува според проектот
• Контрола на квалитетот на материјалите
• Проверка на статичката стабилност

2. Безбедност на работното место:

• Проверка дали постојат заштитни мерки
• Контрола дали работниците имаат заштитна опрема
• Забрана за работа во небезбедни услови

3. Безбедност на околината:

• Оградување на градилиштето
• Обезбедување на пристапи
• Заштита на минувачите

4. Документација:

• Водење на градежен дневник
• Записници за изведени работи
• Извештаи до инспекциите

Прашањата за Арнаудов:

1. Кој е надзорниот орган на објектот на “Интегра Битола”?

• Име на правното/физичкото лице
• Број на лиценца
• Кога е назначен

2. Дали надзорниот орган редовно го посетувал градилиштето?

• Градежен дневник – што покажува?
• Записници од посети
• Извештаи до инспекции

3. Дали надзорниот орган го дозволил работењето без безбедносни мерки?

• Дали постоеле огради на отворените катови?
• Дали дупката на лифтот била обезбедена?
• Дали работниците имале заштитна опрема?

4. Дали надзорниот орган пријавил неправилности?

• Дали известувал инспекции?
• Дали забранувал работа?
• Дали барал отстранување на недостатоци?

ОБВИНИТЕЛУ АРНАУДОВ: Дали сте го сослушале надзорниот орган? Дали сте го идентификувале? Дали воопшто знаете дека тој постои?

Кривична одговорност на надзорниот орган:

Ако надзорниот орган дозволил работа во небезбедни услови, неговата кривична одговорност може да биде:

• Повреда на правата на работниците при работа (Кривичен законик)
• Предизвикување општа опасност (ако објектот бил опасен за поголем број лица)
• Причинување смрт од немар (ако не презел мерки кои бил должен и можел да ги преземе)

Надзорниот орган не е само сведок – тој може да биде соизвршител.

---

ПРАШАЊЕ ВТОРО: Каде е oфицерот за безбедност?

Законската обврска:

Според Законот за безбедност и здравје при работа, работодавачот е должен да назначи лице одговорно за безбедност и здравје при работа.

Член 25 од Законот за безбедност и здравје при работа:

“Работодавачот е должен да организира служба за безбедност и здравје при работа или да назначи едно или повеќе лица за вршење на работи од областа на безбедноста и здравјето при работа.”

Кога е ова задолжително:

За градилишта каде работат повеќе од 5 работници, назначувањето на oфицер за безбедност е ЗАДОЛЖИТЕЛНО, без исклучок.

Улогата на oфицерот за безбедност:

Oфицерот за безбедност не е само име на хартија. Тој има конкретни обврски:

1. Проценка на ризик:

• Идентификување на сите опасности на работното место
• Проценка на веројатноста и тежината на можните повреди
• Предлагање мерки за намалување на ризикот

2. Следење на спроведувањето на мерки:

• Проверка дали постојат огради, мрежи, појаси
• Проверка дали работниците имаат и користат заштитна опрема
• Забрана за работа во небезбедни услови

3. Обука на работниците:

• Организирање обуки за безбедна работа
• Запознавање со ризиците
• Упатства за постапување во итни случаи

4. Документација:

• Евиденција за спроведени обуки
• Евиденција за забележани опасности
• Извештаи до работодавачот

Прашањата за Арнаудов:

1. Дали воопшто постои oфицер за безбедност на градилиштето на “Интегра Битола”?

• Име на лицето
• Уверение за стручна оспособеност
• Акт за назначување

2. Дали oфицерот за безбедност редовно го посетувал градилиштето?

• Евиденција за посети
• Забележани опасности
• Преземени мерки

3. Дали oфицерот за безбедност го обучил Кристијан Љушев?

• Потврда за обука
• Распис за примена инструкции
• Евиденција за заштитна опрема

4. Дали oфицерот за безбедност забранувал работа во небезбедни услови?

• Писмени забелешки
• Барања до работодавачот
• Известувања до инспекции

ОБВИНИТЕЛУ АРНАУДОВ: Дали сте го сослушале oфицерот за безбедност? Дали воопшто постои таков? Дали знаете дека ако не постои, тоа само по себе е тешка повреда на законот?

Кривична одговорност на oфицерот за безбедност:

Ако oфицерот за безбедност видел опасни услови и не реагирал, неговата кривична одговорност може да биде:

• Непријавување на кривично дело (ако знаел за кршење на прописите)
• Повреда на правата на работниците
• Причинување смрт од немар (ако не презел мерки кои бил должен)

Ако oфицерот за безбедност не постои, тогаш целокупната кривична одговорност паѓа на работодавачот.

---

ПРАШАЊЕ ТРЕТО: Законските одредби за високо-катници

Специфични барања за високи објекти:

Кога се гради објект над 4 ката (како што е случај со предметниот објект), постојат специјални безбедносни барања.

Член 10 од Правилникот за минимални безбедносни и здравствени барања на градилишта:

“На градилиштата каде се изведуваат работи на височина поголема од 2 метри, работодавачот е должен да обезбеди:

1. Заштитни огради на сите отворени страни
2. Заштитни мрежи под работните платформи
3. Појаси за заштита од пад
4. Заштитни кацига за сите присутни на градилиштето
5. Означување на опасните зони”

Специфично за лифтови во изградба:

Член 15:

“Лифтовите и другите вертикални транспортни средства во изградба мораат да:

1. Имаат заштитни врати на секој кат
2. Имаат систем за блокирање на вратите
3. Имаат ограничувач на брзина и систем за сопирање
4. Имаат редовни прегледи од овластено лице
5. Имаат видливо обележување за максимална носивост
6. Имаат забрана за користење од неовластени лица”

Прашањата за Арнаудов:

1. Дали објектот ги исполнувал овие барања?

• Дали имало огради на петтиот кат?
• Дали имало заштитни мрежи?
• Дали лифтот имал заштитни врати?

2. Дали е спроведена специјална проценка на ризик за работа на височина?

• Проценка на ризик (задолжителна)
• План за итни ситуации
• Обука на работниците

3. Дали има сертификат за безбедност на лифтот?

• Преглед од овластено лице
• Потврда за технички исправност
• Евиденција за одржување

ОБВИНИТЕЛУ АРНАУДОВ: Дали сте побарале овие документи? Дали сте проверите дали објектот ги исполнувал законските барања за високо-катници? Дали воопшто знаете дека постојат специјални барања?

---

ПРАШАЊЕ ЧЕТВРТО: Случајот Лазоровски

Фактите што се знаат:

Жарко Лазоровски, екс-началник на Секторот за внатрешни работи (СВР) Охрид, се здоби со недвижност (стан) во предметната зграда на “Интегра Битола”.

Правните прашања:

1. Како е можно екс-полицискиот функционер да купи стан во објект кој:

• Нема завршена градба
• Нема имотни листови
• Нема употребна дозвола
• Е предмет на кривична пријава (јуни 2025)

2. Дали трансакцијата е правно валидна?

Според Законот за облигациони односи, договор за купопродажба на недвижност е валиден само ако недвижноста постои и е правно утврдена. Објект без имотни листови правно не постои како посебна недвижност.

3. Дали има докази за префрлени жирални пари?

Според Законот за спречување на перење пари и финансирање на тероризам, секоја трансакција над 15.000 евра мора да биде пријавена и документирана.

Член 41:

“Правните и физичките лица се должни да водат евиденција за сите трансакции над 2.000 евра, вклучувајќи:

• Идентификација на странките
• Датум и износ на трансакцијата
• Потекло на средствата
• Намена на трансакцијата”

Критични прашања:

1. Колку пари платил Лазоровски за станот?

• Постои ли договор за купопродажба?
• Постои ли доказ за платени пари?
• Дали парите се префрлени жирално или во готово?

2. Кога е склучен договорот?

• Пред или по кривичната пријава во јуни 2025?
• Пред или по смртта на Кристијан Љушев?

3. Зошто полициски функционер купува стан во нелегален објект?

• Дали имал информации за статусот на објектот?
• Дали имал предност пред други купувачи?
• Дали постојат други “врзани” купувачи?

Улогата на Внатрешната контрола на МВР:

Член 187 од Законот за полиција:

“Внатрешната контрола на Министерството за внатрешни работи врши контрола на законитоста на работењето на полициските службеници и превенција на корупција.”

Кога мора да се вклучи Внатрешна контрола:

• Кога полициски службеник (вклучувајќи и пензионирани) е вклучен во сомнителни трансакции
• Кога постои сомневање за злоупотреба на службена положба
• Кога постои судир на интереси

Прашањата за Арнаудов:

1. Дали сте побарале од Внатрешната контрола на МВР да изврши проверка на случајот Лазоровски?

Ова не е опционо. Ако екс-функционер на МВР е вклучен во трансакција во објект каде се случи смртен случај, Внатрешната контрола мора да се вклучи.

2. Дали сте побарале од банките докази за префрлување на пари?

Обвинителството има право (и обврска) да побара од банките целосна документација за трансакцијата.

3. Дали постои врска меѓу случајот Лазоровски и затворањето на кривичната постапка од јуни 2025?

Лазоровски купува стан во објект за кој постои кривична пријава. Пријавата е затворена без образложение. Дали ова е случајност?

ОБВИНИТЕЛУ АРНАУДОВ: Дали ви е јасно дека случајот Лазоровски не е перифериен детал, туку може да биде централен дел на сликата? Дали ви е јасно дека неговото вклучување бара целосна проверка од Внатрешната контрола?

Можни кривични дела:

Во врска со случајот Лазоровски, можни кривични дела се:

• Злоупотреба на службена положба (ако користел своја позиција)
• Перење пари (ако трансакцијата не е правилно документирана)
• Даночна евазија (ако не е пријавена трансакцијата)
• Судир на интереси (ако користел службени информации)

---

ПРАШАЊЕ ПЕТТО – Најстрашното: Дали ова е несреќен случај или убиство?

Официјалната верзија:

Кристијан Љушев паднал од петти кат во дупката од лифтот. Третирано како “несреќен случај”.

Прашањата што мораат да се постават:

1. Дали Кристијан паднал сам, или некој го турнал?

Оваа не е параноична теза. Ова е стандардно прашање што секој обвинител мора да го постави кога некој паѓа од височина.

Зошто е ова критично:

• Ако некој го турнал, тоа не е несреќен случај – тоа е убиство
• Разликата во казна: од прекршок до доживотна робија
• Разликата во истрага: од формалност до темелна истрага со сите средства

2. Каква е траекторијата на падот?

Судско-медицинско вештачење може да покаже:

• Дали телото паднало вертикално (што укажува на спотнување или скокнување)
• Дали телото паднало со замав (што укажува на туркање)
• Дали има повреди на рацете (што укажува на обид за фаќање)
• Дали има повреди кои не соодветствуваат на пад (што укажува на напад)

3. Каде точно бил Кристијан пред падот?

• Дали бил до самата дупка од лифтот?
• Дали бил во безбедна зона?
• Што го привлекло до дупката?
• Дали некој го повикал?

4. Дали имало сведоци?

• Кој бил последен што го видел Кристијан жив?
• Кој бил прв што го видел по падот?
• Колку време поминало меѓу падот и пронаоѓањето?
• Зошто Кристијан бил сам на петти кат или ?

5. Што работел Кристијан во тој момент?

• Дали монтирал мебел (кај Лазоровски)?
• Дали снимал (неговата професија)?
• Дали бил повикан од некого?
• Дали бил нешто што видел што не требало?

6. Дали имало конфликт?

• Дали Кристијан имал несогласување со некого на градилиштето?
• Дали бил сведок на нешто што не требало да го види?
• Дали некого го нервирал со снимање?
• Дали некому му пречел?

Клучните разлики:

Зошто Арнаудов мора да го разгледа ова:

1. Правна обврска:

Обвинителот има обврска да ги разгледа сите можни квалификации на делото. Игнорирањето на можноста за убиство е груба повреда на службена должност.

2. Сериозност на делото:

• Ако е несреќен случај: прекршок, мала глоба, ниту еден ден затвор
• Ако е убиство: доживотна робија, темелна истрага, сите средства на државата

3. Правда за жртвата:

Кристијан Љушев и неговото семејство имаат право да знаат вистината. Дали тој паднал сам, или некој го турнал?

Што мора итно да стори Арнаудов:

1. Да наредит детално судско-медицинско вештачење:

• Анализа на траекторијата на падот
• Анализа на сите повреди
• Утврдување дали има знаци на борба
• Утврдување дали има повреди кои не соодветствуваат на пад

2. Сослушување на сите присутни на градилиштето:

• Кој бил таму во моментот на инцидентот?
• Што работеле?
• Каде биле?
• Што виделе и слушнале?

3. Реконструкција на случајот:

• Враќање на местото на настанот
• Реконструкција на движењата на Кристијан
• Реконструкција на можните сценарија

4. Проверка на алибија:

• Каде биле сите присутни во времето на падот?
• Дали некој има мотив?
• Дали некој имал конфликт со Кристијан?

ОБВИНИТЕЛУ АРНАУДОВ: Дали воопшто ви е поставено прашањето – дали ова е убиство? Дали сте наредиле детално судско-медицинско вештачење кое ќе одговори на ова прашање? Дали сте свесни дека вашето игнорирање на оваа можност може да значи дека убиецот слободно шета по Охрид?

---

СИНТЕЗА: Мрежата на одговорности

Обвинителу Арнаудов, ова не е едноставен случај на “несреќен случај на работа”. Ова е комплексна мрежа на одговорности, небрежности, можни криминални дејства и можно убиство.

Ланецот на одговорности:

1. Надзорниот орган – Дозволил работа во небезбедни услови 2. Oфицерот за безбедност – Не постои или не ја вршел својата работа 3. Работодавачот – Не обезбедил безбедни услови 4. Градежниот инспекторат – Дозволил нелегална градба 5. Трудовиот инспекторат – Не вршел превентивен надзор 6. Случајот Лазоровски – Сомнителна трансакција што бара проверка 7. Вишото обвинителство – Затворило претходна кривична пријава без образложение 8. Можен убиец – Ако Кристијан беше турнат

Вашата одговорност, Арнаудов:

Секој ден што минува без преземање на овие мерки е:

• Уништување на докази
• Ослободување на виновни
• Предавање на правдата

---

ФИНАЛЕН ПОВИК

Обвинителу Стојанче Арнаудов,

Ве повикуваме јавно, пред граѓаните на Охрид, пред семејството на Кристијан Љушев, пред македонската јавност:

1. Издадете итна наредба за пломбирање на објектот како сцена на кривично дело

2. Наредете темелно судско-медицинско вештачење кое ќе одговори на прашањето: Дали ова е несреќен случај или убиство?

3. Сослушајте го надзорниот орган, oфицерот за безбедност, работодавачот, сите работници присутни на градилиштето

4. Побарајте од Внатрешната контрола на МВР итна проверка на случајот Лазоровски

5. Побарајте од банките докази за префрлени жирални пари во врска со трансакциите на објектот

6. Издадете јавно соопштение во кое ќе одговорите на сите прашања поставени во овој текст

Имате 48 часа.

По истекот на овој рок, вашето молчење ќе биде третирано како:

• Одбивање да ја вршите вашата работа
• Можна заштита на виновните
• Можна вклученост во прикривање на кривично дело

Семејството на Кристијан Љушев, граѓаните на Охрид и македонската јавност бараат одговори.

Отворете ги очите, обвинителу Арнаудов. Или отворете место за некој кој ги има отворено.

---