„Бенџамин Нетанјаху се обидува на секој начин да го саботира ова примирје“

Светската политика и глобалната економија продолжуваат да бидат силно под влијание на војната меѓу САД, Израел и Иран. Двонеделното примирје со условното отворање на Ормутскиот теснец, клучот за глобалните текови на нафта, предизвика остар пад на цените на нафтата и охрабрување на светските берзи. Ова е нов, но и неизвесен развој на настаните во долгорочна криза што влијае на цените на енергијата, глобалната стабилност и идните дипломатски преговори. Денес разговаравме за овие теми со Мирко Даутовиќ, меѓународен аналитичар.

Кога го прашаа како го оценува најновото инструментализирано примирје меѓу САД и Иран и вклучувањето на Израел, тој нè потсетува дека сè уште не е познато точно што има во договорот за примирје, бидејќи текстот на условите договорени од Пакистанците како медијатори не е достапен.

„Она што го имаме јавно е иранскиот план од 10 точки, објава на X од пакистанскиот премиер кој донекаде објасни за што станува збор, а експлицитно беше наведено дека прекинот на огнот важи и за Либан. И имаме американски предлог од 15 точки јавно, но не знаеме што точно има таму, не беше објавен во целост, туку неофицијално. Тоа се дозна дури кога Израел почна да го бомбардира Либан – за време на оваа војна, околу 1.500 луѓе загинаа во Либан, од вчера, односно почетокот на интензивното бомбардирање на Либан, 150-250 луѓе загинаа според различни извори – сите информации велат дека Израел не знаел. Мојата претпоставка е дека Бенјамин Нетанјаху се обидува на секој начин да го саботира ова прекин на огнот и да го вовлече Иран во оваа војна за да им каже на Американците: видете, не го почитуваат прекинот на огнот, да се вратиме на војна“, смета Даутовиќ.

- Advertisement -

Кога станува збор за самиот почеток на преговорите во Исламабад, тој верува дека е тешко да се процени каков ќе биде нивниот исход и дали тоа може да значи отворање на патот кон трајно решение.

„Многу е јасно дека Доналд Трамп сака да се извлече од ова, но му е потребна некаква победа“, нагласува тој.
Каде се 440 кг високо збогатен ураниум што го поседува Иран?

Тој ги разгледа некои од главните точки, имено иранската нуклеарна програма и балистичката програма, или поточно нивниот недостаток, и таму направи некои од своите предвидувања.

„Во врска со балистичката програма, сигурен сум дека Иран нема да се откаже од ништо, бидејќи ракетите со кои го бомбардира целиот Блиски Исток се она што ја покажа својата моќ, што е она на што Иран може да влијае. А што се однесува до нуклеарната програма, капацитетите за производство на збогатен ураниум беа уништени, барем површно, во јунскиот напад на САД и Израел минатата година. А прашањето е каде се 440 кг високо збогатен ураниум, не знаеме. Веројатно е под тие урнатини, длабоко под површината на земјата. Иранците веројатно ќе кажат и каде е, но како можете да проверите тоа, дали Иранците веќе го префрлиле некаде и задржале одредена количина таму долу за да го одржат зрачењето. Иран сè уште има околу 4 тони ниско збогатен ураниум што сакаат да го задржат за нуклеарната централа, медицински и истражувачки причини, и нема да се откажат од него“, смета Даутовиќ.

Оваа работа донесе и огромни последици на пазарот на нафта и енергија. Колку е реално да се очекува стабилизирање на ситуацијата?

„Можеме да сметаме на стабилизација на 100 до 110 долари за барел нафта, енергетскиот шок сè уште не е целосно погоден. Последните танкери што го напуштија Ормутскиот теснец ќе пристигнат во април, некаде околу средината или крајот на месецот, а дури и ако нафтата тече сега, имате еден месец пауза и танкерите треба да стигнат до земјите од Јужна Азија. Се плашам дека енергетски шок ќе се случи во Азија во мај и како тоа ќе се одрази на европскиот пазар е тешко да се процени. Можеби трговците ќе речат: во ред, ќе трае само еден месец, нафтата повторно ќе тече, но нафтата доста поскапе во споредба со нејзините цени пред војната, пред војната беше околу 65 долари за барел, а сега, се сомневам дека ќе падне на околу 100 долари за барел“, заклучува тој.