Извозот на 1.500 тони пилешко месо од БиХ во ЕУ блокиран поради птичји грип: „Тоа беше изолиран случај, очекуваме решение на почетокот на април“

Секторот за живина во Босна и Херцеговина се соочува со сериозни проблеми откако Европската унија привремено го забрани извозот на пилешко месо поради појавата на птичји грип на фарма во Петрово. Последиците се веќе видливи: илјадници тони месо остануваат на домашниот пазар, се создаваат дополнителни трошоци за складирање, а производителите трпат загуби. Велибор Поповиќ, претседател на Координативниот одбор на производители на живина од Босна и Херцеговина, разговараше со N1 за сериозноста на ситуацијата.

Се очекува извозот да се врати во првата половина на април
Поповиќ потврди дека ситуацијата со забраната трае речиси еден месец, но дека сите пропишани мерки веќе се спроведени.

„Дефинитивно (влијае на живинарскиот сектор). Имаме одредени штети и одредени предизвици. Оваа ситуација трае веќе речиси еден месец. Се надеваме дека до 5 април ќе истечат тие познати 30 дена откако ќе бидат спроведени сите мерки што ги бара регулативата. Очекуваме извозот повторно да биде одобрен во првата половина на април. Тоа нема да се случи веднаш, но веруваме дека ќе биде во тој период, бидејќи нема нови случаи. Тоа беше изолиран случај на фарма. Ваквите работи не се непознати. Сепак, втора година по ред имаме блокада кон Европската Унија поради вакви ситуации“, рече Поповиќ.

- Advertisement -

Како долгорочно решение, Поповиќ ја нагласува потребата од воведување на таканаречената регионализација:

„Затоа интензивно работиме на добивање на таканаречената регионализација. На овој начин, земјата би била помалку загрозена – само област со дијаметар од 10 километри би била под ограничувања, додека останатите би функционирале нормално. Очигледно е дека птичјиот грип е нешто што ќе биде присутно во иднина и мора да се подготвиме за тоа. На долг рок, сè зависи од појавата на нови случаи, но искрено се надеваме дека нема да има.“

Финансиски штети и проблемот со замрзнување месо
Кога е прашан за конкретни бројки, Поповиќ наведува дека не станува збор за десетици милиони, туку дека загубите се реални, особено поради промените во планот за продажба и трошоците за складирање.

„Тешко е да се зборува прецизно сега. Реално, не зборуваме за десетици милиони, но има одредена штета. Дел од месото е замрзнато, што не беше примарен план, па ова создава дополнителни трошоци за складирање и конзервирање. Исто така, замрзнатото месо обично се продава по пониски цени, а на пазарот веќе имаме конкуренција од земји кои нудат многу евтина стока. Директната штета е јасна за субјектот каде што се случила инфекцијата и тие веќе контактирале со институциите на Република Српска. Тој дел ќе се решава во согласност со договорот. За остатокот од секторот, ќе имаме поконкретни бројки само за два до три месеци“, рече тој.

Што се однесува до месото што не отиде во Европската Унија, тоа беше, додаде тој, делумно пренасочено:

„Дел беше пласиран на пазарите на ЦЕФТА, бидејќи тие земји не ги затворија своите граници, освен Косово, кое ги следи регулативите на ЕУ. Дел заврши на домашниот пазар, што ја зголеми понудата, а значаен дел беше замрзнат. Во суштина, секторот ќе го преживее ова. Би било многу полошо ако се појават нови случаи и забраната траеше подолго – тогаш ситуацијата би била многу посериозна.“

Зависност од пазарот на ЕУ и отпорноста на секторот
Поповиќ, исто така, презентираше проценки за количините што се моментално блокирани, нагласувајќи дека домашниот пазар е заситен и дека извозот е единствениот начин за зголемување на производството.

„Немам точни бројки, но според нашите проценки, само во март требало да бидат извезени околу 1.500 тони месо. На годишно ниво, проценуваме помеѓу 15.000 и 20.000 тони извоз. Тешко е да се каже прецизно бидејќи го зголемуваме производството секоја година. Пазарот на Босна и Херцеговина е веќе доста заситен, па целиот иден раст се базира на извозот. Имаме пазари и нашите производи се прифатени, но ваквите ситуации секогаш носат ризик од поплавување на домашниот пазар.“

И покрај предизвиците, секторот за живинарство, се вели, се покажува како еден од најстабилните делови од економијата.

„Ние не сме сектор кој е широко застапен во медиумите, но се бориме со свои методи. Ова нè погодува втора година по ред, но преживуваме и одиме напред. Ние сме една од ретките гранки на економијата што постигна суфицит во надворешната трговија, веќе три години. Ова зборува за нашата отпорност. Секако, за таква ситуација да трае три, четири или пет месеци, неизбежно би имало намалување на производството и посериозни проблеми во секторот. Но, ваквите краткорочни шокови можат да се надминат“, додаде тој.

Државна поддршка и соработка со институциите
Конечно, Поповиќ се осврна и на улогата на државата, оценувајќи ја соработката со властите како правилна.

„Имаме поддршка. Таа е организирана на неколку нивоа. Директните стимулации за производство и капитални инвестиции доаѓаат од ниво на ентитет. Чадор институцијата за извоз, одобрување и контрола е Ветеринарната служба при Министерството за надворешна трговија. Имаме коректна соработка со нив. Понекогаш најважно за нас е да добиваме навремени информации и да можеме да ги контактираме во секое време, што го имаме. На ниво на ентитет и кантонално.

„Постојат одредени стимулации, па затоа би било неточно да се каже дека поддршката не постои“, заклучи Поповиќ во интервју за Н1.